https://www.booked.net
+15
°
C
+17°
+
Λαμία
Τρίτη, 12
Πρόγνωση 7 ημερών
ΑΚΟΥΣΤΕ ΜΑΣ ΖΩΝΤΑΝΑ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Πως οι ΗΠΑ χτίστηκαν πάνω σε ελληνικά και ρωμαϊκά θεμέλια / του Νίκου Έλληνα

Καραντίνα έχουμε – ακόμα-, άρχισα κι εγώ να μιλάω με φίλους μέσα από τα social media. Ένας από τους αγαπημένους μου, λόγω των εποικοδομητικών συζητήσεων μας, βρίσκεται στην Αμερική.

Και τι καλύτερο θα μπορούσες να συζητήσεις με έναν ελληνο-αμερικάνο από τις πρωτοφανείς -για την Αμερικανική κοινωνία- εικόνες που διαδραματίστηκαν, με την εισβολή στο Καπιτώλιο και τον τεράστιο διχασμό που υπάρχει μεταξύ Ρεπουμπλικάνων και Δημοκρατικών, αλλά και τις προσδοκίες από τον νέο πρόεδρο των ΗΠΑ

Όμως, μπορεί να ξεκινήσαμε την συζήτησή μας γύρω από αυτές τις εικόνες, όμως η κουβέντα μας ξέφυγε. Και αυτό το… «ξέφυγε» θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας.

Ο 55+ ετών ελληνο-αμερικάνος, μετά από ερώτησή μου για το πώς ακριβώς λειτουργεί και είναι δομημένο το αμερικανικό πολιτικό σύστημα μου είπε την εξής ατάκα:

«Μα φυσικά πάνω στις αξίες της Αρχαίας Ελλάδας και της Αρχαίας Ρώμης».

Πάει, αυτό ήταν, μου κέντρισε το ενδιαφέρον και φυσικά του ζήτησα να μου αναλύσει/δικαιολογήσει την σκέψη του. Ήξερα ότι θα βγει μια καταπληκτική συζήτηση με ποιοτική τροφή για σκέψη.

Ξεκινώντας, άρχισε να μου κατηγορεί το αμερικανικό εκπαιδευτικό σύστημα που δεν δίνει πλέον έμφαση στις αξίες των Ελλήνων και Ρωμαίων κλασικών. Ακόμη και στα δύο μεγάλα κόμματα, τα ονόματά τους είναι ελληνικό και ρωμαϊκό. Και οι δύο δηλώνουν δημοκράτες, οι μεν Δημοκρατικοί το πήραν απευθείας από την Ελλάδα, οι δε Ρεπουμπλικανοί από την Ρώμη. Κάτι σαν τα αρχαία χρόνια δηλαδή, Έλληνες εναντίον Ρωμαίων!

Η ρωμαϊκή λέξη virtue σήμερα σημαίνει αρετή και ηθική. Όμως τα χρόνια που οι πρώτοι Άγγλοι και λοιποί ευρωπαίοι άποικοι εγκαθιδρύονταν στην «Νέα Γη», ο όρος αυτός σήμαινε -όπως το είπε ο αμερικάνος- «public mindedness», δηλαδή το να βάζεις το κοινό συμφέρον πάνω από το «εγώ».

Στα αρχεία του αμερικανικού κράτους, «US National Archives» η λέξη «virtue» εμφανίζεται περίπου 6000 φορές εκέινη την περίοδο. Και είτε το πιστεύεις είτε όχι, μου είπε ο φίλος, εμφανίζεται περισσότερες φορές από την λέξη ελευθερία, «freedom»! Και μιλάμε για μια περίοδο όπου η επανάσταση ενάντια στον Αγγλικό ζυγό σιγόβραζε συνέχεια, μέχρι φυσικά τον Ιούλιο του 1776 και την Ανεξαρτητοποίηση από το Στέμμα.

Ήταν ξεκάθαρο λοιπόν πως οι Πατέρες των Ηνωμένων Πολιτειών είχαν πολύ ψηλά στην κουλτούρα τους την νοοτροπία των κλασσικών Ρωμαίων, επομένως έβλεπαν την αρχαία ρωμαϊκή δημοκρατία ως ένα πρότυπο δημόσιας διοίκησης.

Ο Αλεξάντερ Χάμιλτον, ένας από τους Πατέρες των ΗΠΑ, σε ένα κείμενό του αποτυπώνει την εξής φράση: «Η ρωμαϊκή δημοκρατία είχε καταφέρει να πετύχει και αν αναδείξει τα μέγιστα της ανθρώπινης υπεροχής.

Πάμε να δούμε όμως και ίσως τον διασημότερο των «Πατέρων», τον Τζόρτζ Ουάσινγκτον;

Το διασημότερο έργο στα θέατρα της προ-Επαναστατικής περιόδου των ΗΠΑ ήταν ένα που τιτλοφορεί ως «Κάτο». Αυτό ήταν και το αγαπημένο του Τζόρτζ Ουάσινγκτον.

Γιατί;

Επειδή ο Κάτο, ο πρωταγωνιστής του έργου ήταν όλα όσα ήθελε να είναι ο κ. Τζόρτζ Ουάσινγκτον. Ένας νέος, που απαρνιέται τα πλούτη και τις πολυτέλειες που έχει πρόσβαση χάρης την καταγωγή του και αφιερώνει ολόκληρη την ζωή του στην πολιτική ζωή και «κυνηγά» την διαφθορά.

Μάλιστα, αυτό που προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη αξία στην ομοιότητά τους, ο Τζόρτζ Ουάσινγκτον και ο Κάτο ήταν άνθρωποι των πράξεων και όχι των λέξεων. Ο Τζόρτζ Ουάσινγκτον δεν ήταν μορφωμένος στα καλά σχολεία και πανεπιστήμια, αλλά στο πεδίο της μάχης. Στην πρώτη μεγάλη μάχη που συμμετείχε ήταν μόλις 22 ετών, το 1775 στην πόλεμο Γάλλων-Ινδιάνων. Οι Άγγλοι τότε είχαν συμμαχία με τους ντόπιους Ινδιάνους και πολεμούσαν στο πλευρό τους εναντίον των Άγγλων. Στην πρώτη του μάχη λοιπόν, το στράτευμα που διοικούσε πέτυχε μια εντυπωσιακή νίκη κάνοντας ενέδρα στους Γάλλους, έχοντας μόλις μια απώλεια. Μετα όμως την ταπεινωτική ήττα, οι Γάλλοι αντέδρασαν. Πετυχαίνοντας εξουθενωμένους και χωρίς προμήθειες τους άντρες του Ουάσινγκτον, έφεραν το μεταξύ του ματς στα ίσα. Όμως η υπόθεση «μύριζε» ανατροπή, κάτι σαν αυτό που λέμε άσσο ημίχρονο, διπλό τελικό.

Ο Ουάσινγκτον είχε ως διοικητή του τον Έντουαρντ Μπράντοκ, έναν αλαζόνα που χλεύαζε και υποβάθμιζε συνεχώς στα μάτια των στρατιωτών του τους Γάλλους. Την αλαζονεία αυτή την πλήρωσε με την ίδια του την ζωή, στο πλευρό 1200 νεκρών Άγγλων στρατιωτών στο Οχάιο Ρίβερ Βάλεϊ. Αυτή η ήττα ήταν που «μόρφωσε» για τα καλά τον Τζόρτζ Ουάσινγκτον, παραδίδοντάς του ένα ζοφερό αλλά σημαντικό μάθημα. Τι συμβαίνει σε έναν στρατηγό, όταν είναι αλαζόνας και δεν προσαρμόζεται στις συνθήκες, χωρίς να δέχεται και να ακούει συμβουλές από άλλους. Και αυτό ακριβώς το μάθημα χρησιμοποίησε όταν, μετά από δεκατρία χρόνια, ηγήθηκε του στρατού των «εξεγερμένων», απέναντι στον αγγλικό ζυγό.

Μπορεί να ήταν αυτό που ονομάζουμε σήμερα «αγράμματος», όμως μέσα από την αληθινή εμπειρία και την θέληση να μάθει, ο Τζόρτζ Ουάσινγκτον κατάφερε να γίνει ένας πραγματικό Ρωμαίος ηγέτης, που αποτελούσε παράδειγμα πειθαρχίας και αρετής.

«Και μην νομίζεις, Νίκο» μου είπε ο Αμερικάνος, «πως ο Ουάσινγκτον ήταν από την αρχή της στρατιωτικής του καριέρας επιτυχημένος. Τουναντίον, στις πρώτες του μάχες αποτύγχανε παταγωδώς!

Πήγε, άκου ο τρελός, να αντιμετωπίσει τους Άγγλους κεφάλι με κεφάλι- τετ α τετ. Ποιους τους Άγγλους, που υπερείχαν σε πλούτο, εκπαίδευση και σε πλήθος στρατιωτών.»

Μετά από ενάμιση χρόνο ηττών, ο Ουάσινγκτον άλλαξε στρατηγική και προσπάθησε να κάνει το εξής: Να οπισθοχωρεί μέσα σε φυλάκια και να πολεμάει από εκεί. Πάλι όμως και αυτή η στρατηγική απέτυχε, αφού σχεδόν πάντα ο στρατός του περικυκλώνονταν από του Άγγλους. Και τότε ο Ουάσινγκτον στράφηκε στην αγαπημένη του Ρώμη.

Ο Ρωμαίος στρατηγός Κόιντος Φάβιος Μάξιμος, έχει μείνει στην ιστορία για την νίκη του έναντι του ξακουστού στρατηγού Αννίβα του Καρχηδόνιου, με την εξής στρατηγική.

Δεν πήγε να τον αντιμετωπίσει απευθείας, αλλά πήγε και έκοψε τα γραμμές τροφοδοσίας του στρατού του. Επίσης, ο Φάβιος Μάξιμος δεν κατασκήνωνε σε πεδιάδες αλλά ψηλά σε λόφους, κάνοντας τον αντίπαλό του να μην ξέρει από πού θα του ‘ρθει, κρατώντας τον συνέχεια ανήσυχο. Στον μεταξύ τους πόλεμο, έμεινε στην ιστορία πως ο Φάβιος Μάξιμος δεν πήρε σχεδόν ούτε μια νίκη απέναντι στον αντίπαλό του, παρόλα αυτά κέρδισε τον πόλεμο. Έτσι και ο Ουάσινγκτον, σιγά σιγά, εξουθενώνοντας τους αντιπάλους του και κάνοντάς τους τον υπέρτατο ψυχολογικό πόλεμο (24 ώρες το 24ωρα επαγρύπνηση και αποκοπή από τρόφιμα και άλλα ζωτικής σημασίας εφόδια) κατάφερε να πετύχει σημαντικές νίκες.

Όμως το μεγαλείο αυτού του ανθρώπου, που πήγαζε απευθείας από τα παραδείγματα ανθρώπων που ζούσαν 1000 και 2000 χρόνια πριν από αυτόν, δεν σταματάει εδώ.

Αφού ο πόλεμος είχε κερδηθεί το Κογκρέσο έκανε ένα πάρτυ προς τιμήν του. Την αμέσως επόμενη μέρα, ο Ουάσινγκτον παραιτείται!

Είχε στα χέρια του την ευκαιρία να γίνει ένας νέος Ιούλιος Καίσαρας, ένας δικτάτορας, ο απόλυτος αρχηγός του κράτους. Προτίμησε να αποσυρθεί. Γιατί όμως;

Είχε ως πρότυπο, ακόμη έναν διάσημο Ρωμαίο, τον Κιγκινάτο (Λεύκιος Κουίνκτιος Κιγκινάτος). Έγινε διάσημος, γιατί απαρνήθηκε τον τίτλο του ως δικτάτορας και αποσύρθηκε στην φάρμα του. Επομένως, ο Ουάσινγκτον καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής του επίδειξε τον ορισμό του virtue (το κοινό καλό πάνω από το εγώ)!

«Μα καλά ρε φίλε,» του λέω εγώ. «Μόνο για αρχαία Ρώμη μου μιλάς. Σπουδαία και θαυμαστή, αλλά μου είπες και για την αρχαία Ελλάδα πριν.»

Και έτσι φτάσαμε στον Τόμας Τζέφερσον. Ο Τζέφερσον διέφερε κατά πολύ από τους υπόλοιπους «Πατέρες» των ΗΠΑ. Ήταν αυτό που λέμε, καλλιτέχνης. Έπαιζε μουσική, διάβαζε ατελείωτες ώρες και σχεδίαζε αρχιτεκτονικά σχέδια. Η ιστορία τον χαρακτηρίζει ως παθιασμένο, συναισθηματικό και πολλές φορές μη λογικό!

Και ήταν ο μοναδικός ίσως «Πατέρας» των ΗΠΑ που ήταν περισσότερο Έλληνας παρά Ρωμαίος. Από την εποχή που πήγαινε σχολείο, ο Τζέφερσον κρατούσε ένα ημερολόγια στο οποίο σημείωνε γνωμικά αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων. Αυτός όμως που σημάδεψε περισσότερο την ζωή του Τζέφερσον ήταν ο Επίκουρος.

Τι ξέρουμε για τον Επίκουρο; Όχι πολλά, μόνο ότι είχε δημιουργήσει τον λεγόμενο Κήπο στην Αθήνα. Τα μέλη του πίστευαν πως η ηρεμία και η απόλαυση είναι οι ανώτατοι στόχοι στην ζωή. Και μπορεί σήμερα πολλοί να έχουν ορίσει τους… Επικουρικούς ως άτομα που επιδιώκουν μόνο το κρασί και το σεξ, αλλά στην εποχή του Τζέφερσον ήταν διαφορετικά. Στο ημερολόγιο του, ο Τζέφερσον αναφέρει πως η Επικουρική φιλοσοφία είναι ο στόχος στην ζωή μας να είμαστε χαρούμενοι και ευτυχισμένοι. Και η virtue (την θυμάστε από πριν;) να βάζεις δηλαδή το εμείς πάνω από το εγώ, είναι τα θεμέλια της ευτυχίας. Η virtue αποτελείται από την σύνεση, την εγκράτεια, το ψυχικό σθένος και την δικαιοσύνη.

Όλες αυτές οι αξίες αντηχούν δυνατά και καθαρά στο ένα και μοναδικό «Declaration of Independence» ή στα ελληνικά, Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας.

Στην δεύτερη παράγραφο αυτού του σπουδαίου εγγράφου, που ουσιαστικά ήταν η γένεση  του έθνους των ΗΠΑ, ο Τζέφερσον αναφέρει ξεκάθαρα πως όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, έχουν κάθε δικαίωμα στην ελευθερία και ως απώτερο στόχο να έχουν το κυνήγι της ευτυχίας. Τον όρο ευτυχία τον χρησιμοποιεί ακριβώς όπως τον έχει αντιληφθεί μέσα από την Επικούρεια φιλοσοφία.

Και όπως μου αναφέρει ο φίλος στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, ο Τζέφερσον με την Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, αφήνει το σχέδιο -το αρχιτεκτονικό πλάνο- για το έθνος που μόλις άρχισε να ανθίζει. «Κατά μια έννοια φίλε Νίκο, οι Αμερικανοί χρωστάμε στον Επίκουρο» μου αναφέρει και με αφήνει άφωνο με τον συλλογισμό του.

Κάπου εκεί όμως ήταν που έπρεπε να αφήσουμε το τηλέφωνο και να συνεχίσει ο καθένας την δουλειά του. Ο φίλος μου, ημι-συνταξιούχος επιχειρηματίας με αρκετά καλές οικονομίες στην άκρη, έπρεπε να τσεκάρει τις παραγγελίες στην επιχείρηση που πλέον είχε παραχωρήσει κατά το ήμισυ σε έναν Ινδό συνέταιρο. Εγώ, είχα εντυπωσιαστεί τόσο πολύ με όλα όσα μου είχε πει, που ήξερα αμέσως τι έπρεπε να κάνω. Να γράψω ένα άρθρο με όλα όσα μου μοιράστηκε, όσα περισσότερα κράτησε η μνήμη μου από μια κλήση Viber 37 λεπτών. Αλλά ο επίλογός του ήταν αυτό που θα χρησιμοποιήσω κι εγώ για να κλείσουμε και αυτό το σημείωμα.

«Αν μπορούσε ο αμερικανικός λαός να γυρίσει πίσω στις αρετές των Πατέρων μας, δεν θα είχαμε καμία από αυτές τις γελοίες εικόνες στο Καπιτώλιο. Ο κόσμος γυρίζει την πλάτη στους κλασσικούς πολιτικούς -επειδή αυτοί πλέον δεν επιδεικνύουν τις αρετές και την σοφία των παλαιών- και είναι ικανός να εκλέξει… τέρατα!»

Άραγε θα μπορούσε ποτέ ο ελληνικός λαός να ξεσκονίσει τις σοφίες των δικών του… Πατέρων;;

Υ.Γ.: Αν αυτή η εικόνα εξωφύλλου που χρησιμοποίηθηκε στον άρθρο δεν είναι ίδια η Ακρόπολη, δεν ξέρω αλήθεια τι είναι…

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Διαβάζονται Περισσότερο