Ας μην αφήσουμε την εμμονή για παραγωγικότητα να «σκοτώσει» την δημιουργικότητα / Του Νίκου Έλληνα

0

Αν ήταν να οραματιστείς  μία παραγωγική μέρα, πώς θα έμοιαζε;

Θα ξεκίναγε με το να ξυπνάς νωρίς το πρωί, να ελέγχεις την ατζέντα ή το ημερολόγιο σου και μετά να παίρνεις μία γερή δόση καφέ πριν πέσεις με τα μούτρα στη δουλειά;

Μία δημιουργική μέρα, πώς θα ήταν;

Μήπως κάνοντας τις αγαπημένες σου ασχολίες εντός και εκτός σπιτιού, τις οποίες έχεις πάντα στο μυαλό σου ως τις δουλειές που σε χαλαρώνουν και σου ξεκουράζουν τον εγκέφαλο;

Δυστυχώς, στην εποχή που ζούμε έχουμε δημιουργήσει δίλημμα μεταξύ των δύο αυτών επιλογών.

Ο εργασιακός κόσμος είναι εθισμένος με την παραγωγικότητα. Διαβάζουμε ή μας προτρέπουν να διαβάζουμε άπειρα βιβλία που μας υπόσχονται να μάθουμε ηγετικά hacks, να γίνουμε οι καλύτεροι δυνατοί επιχειρηματίες και μάνατζερ, για το πώς θα μπούμε σε hustle mode (Hustle=να παλεύω καθημερινά με όλες μου τις δυνάμεις). Και όχι μόνο βιβλία αλλά και άρθρα, εφημερίδες και διάφοροι ειδικοί μας προτρέπουν να κάνουμε το τέλειο time management, να απενεργοποιήσουμε όλους τους ψηφιακούς περισπασμούς και να κλειστούμε σε ήσυχα δωμάτια για να είμαστε υπέρ συγκεντρωμένοι στις εργασίες που έχουμε να φέρουμε εις πέρας καθημερινά.

Όμως αυτό το ατελείωτο κυνήγι υψηλής παραγωγικότητας μπορεί να υπονομεύσει μία από τις πιο σημαντικές δεξιοτεχνίες των ημερών μας, τη δημιουργικότητα.

Και επειδή μελλοντικά θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε την «ρομποτοποίηση» της εργασίας, δεξιοτεχνίες που θα δίνουν στον άνθρωπο πλεονέκτημα έναντι των μηχανών είναι η επινοητικότητα και η εφευρετικότητα.  Πώς όμως, θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες για δημιουργικότητα;

Το 1939, ο James Webb Young, στέλεχος διαφημιστικής εταιρείας, έγραψε έναν οδηγό τον οποίον ονόμασε «Μία τεχνική για την παραγωγή ιδεών» (A Technique for Producing Ideas).

Όπως έγραφε χαρακτηριστικά μία νέα ιδέα δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένας νέος συνδυασμός παλιών στοιχείων. Η ικανότητα της δημιουργικότητας είναι το να εντοπίζεις νέες διασυνδέσεις μεταξύ οικείων σκέψεων, ή αλλιώς η τέχνη του να δημιουργήσεις νέες συσχετίσεις.

50 χρόνια αργότερα ο Steve Jobs, ιδρυτής της Apple, παρατήρησε κάτι παρόμοιο. «Η δημιουργικότητα είναι απλώς η σύνδεση στοιχείων. Όταν ρωτάς κάποιον δημιουργικό άνθρωπο -Μα καλά πώς το έκανες αυτό- αυτοί μπορεί να νιώθουν λίγο ένοχοι γιατί στην πραγματικότητα δεν έκανα κάτι, απλά είδανε μία διαφορετική διασύνδεση. Ήταν ικανοί να συνδέσουν εμπειρίες που είχαν και να της ενορχηστρώσουν σε νέα πράγματα».

Να δούμε ‘ομως μία τεχνική του Webb Young για δημιουργική σκέψη.

Πρώτα, λέει, μαζεύεις πρώτες ύλες ως ερεθίσματα. Συγκεντρώνεις διάφορα ερεθίσματα και σκέψεις που μπορείς να βρεις στην περιοχή του ενδιαφέροντος σου. Θα μπορούσες για παράδειγμα να διαβάσεις διάφορα άρθρα στο ίντερνετ και στα social media προκειμένου να βάλεις τον εαυτό σου στο στοχασμό και στην περισυλλογή άλλων.

Μετά προσπάθησε, νοητικά πάντα, να τα καταναλώσεις, δηλαδή να τα χωνέψει το κεφάλι σου. Στη συνέχεια μπορείς να πάρεις  Post it αυτοκόλλητα ή οποιαδήποτε μικρά χαρτάκια και να γράψεις τα συμπεράσματα από όλα αυτά που έχεις διαβάσει σε ξεχωριστά κομμάτια. Κάτι σαν να ετοιμάζεις το διάβασμά σου από ξεχωριστές σημειώσεις για τις εξετάσεις στο σχολείο.

Ύστερα προσπάθησε να ενώσεις αυτά τα στοιχεία σαν να θες να λύσεις ένα παζλ. Ο Webb Young  προειδοποιεί πώς σε αυτή την φάση μπορεί να εκνευριστείς η και να απογοητευτείς, γιατί ουσιαστικά κάνεις κάτι τ οποίο απαιτεί και πολύ φαντασία, αλλά και δεν θα βγάλεις κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Έπειτα κάνεις ανακάτεμα μεταξύ των αποκομμάτων σου προσπαθώντας να βρεις διάφορες διασυνδέσεις.

Το τελικό στάδιο αυτής της μεθοδολογίας είναι το μεγαλύτερο ανάθεμα στον εθισμένο με την παραγωγικότητα κόσμο που ζούμε.

Μην κάνεις τίποτα!

Καλά διάβασες, πρέπει απλά να μην κάνεις τίποτα. Δηλαδή ο κ. Webb Young, μας λέει να βρούμε τρόπους με τους οποίους να αδειάσουμε το κεφάλι μας και να αφήσουμε το υποσυνείδητό μας να συνεχίσει τη διαδικασία.

Και αφού έχεις κάνει όλη την εκνευριστική αυτή προετοιμασία, το υποσυνείδητο δουλεύει από μόνο του. Όπως γίνεται και στο 90% των ενεργειών που πράττουμε καθημερινά, σύμφωνα πάντα με την επικρατούσα νευρο-ιατρική επιστήμη, το υποσυνείδητο του μυαλού κάνει όλη την δουλειά χωρίς εμείς να το αντιλαμβανόμαστε. Και εκεί που δεν το περιμένεις, όλο και κάποια καινούργια ιδέα θα ξεπεταχτεί. Μπορεί να συμβεί σε έναν περίπατο ή την ώρα που γυμνάζεσαι, ακούγοντας μουσική βλέποντας τηλεόραση ή ακόμη και στο ντους.

Οι περισσότεροι από μας μπορεί να αναγνωρίσουν αυτήν την προσέγγιση στις προσωπικές τους εμπειρίες. Πολλές φορές μερικές από τις καλύτερες ιδέες μας φαίνεται να έρχονται σε στιγμές απαγκίστρωσης, δηλαδή όταν νοητικά δεν είμαστε εδώ. Ο δημιουργός του Instagram Kevin Systrom εμπνεύστηκε την ιδέα της δημοφιλούς εφαρμογής ενώ βρισκόταν σε διακοπές σε μία παραλία στο Μεξικό.

Το φαινόμενο αυτό έχει αναλυθεί από τους νευροεπιστήμονες και έχουν δίνουν την εξήγηση πώς όταν το μυαλό είναι αφηρημένο και όχι συγκεντρωμένο σε κάτι, τότε το λεγόμενο default mode του μυαλού είναι ενεργοποιημένο. (default= προεπιλογή ή/και απραξία).

Την ιδέα αυτή η επιστήμη συνέλαβε την δεκαετία του ’70 όταν είχε παρατηρηθεί πως ακόμα και σε καταστάσεις χαλάρωσης ή και ύπνου υπήρχαν μεγάλες ποσότητες νοητικής δραστηριότητας στον εγκέφαλο.

Για να βελτιστοποιήσουμε την παραγωγικότητα μας είναι λογικό να διαχειριζόμαστε καταστάσεις με αυξημένες απαιτήσεις. Αλλά αυτό το ανελέητο κυνηγητό αποδοτικότητας μπορεί να φανεί και εμπόδιο -αν όντως εκτιμάμε τη δημιουργική σκέψη. Τότε θα ήταν καλό να αναγνωρίσουμε ότι η παραγωγικότητα και η δημιουργικότητα δεν μπορούν εύκολα να συνυπάρχουν, γιατί πολύ απλά η παραγωγικότητα βρίσκεται στη συγκέντρωση ενώ η δημιουργικότητα στην «αφηρημάδα».

Αν κάποιες ημέρες στη δουλειά αρχίζουν και αποκτούν έντονη ρουτίνα, μπορούμε να πάρουμε μία ανάσα και να αναρωτηθούμε «ποια στιγμή της ημέρας θα είναι αυτή που θα αφήσω τη σκέψη μου ανέμελη». Θα είναι σωστό λοιπόν να δημιουργήσουμε μία στιγμή κάθε μέρα που να προσπαθούμε να μην πετύχουμε απολύτως τίποτα.

Δίνοντας στο μυαλό μας στιγμές ξέγνοιαστες και χαλάρωσης μπορούμε να σκεφτούμε με περισσότερο καθαρό μυαλό την έντονη εργασιακή μας ζωή, και που ξέρετε μπορεί αυτό να μας φιλοδωρήσει με μια καταπληκτική ιδέα!

Με στοιχεία από το επιστημονικό περιοδικό Harvard Business Review.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here