Τρίτη, 23 Μαΐου 2017

Μας πατάνε στο λαιμό οι δανειστές,καμιά συμφωνία....

Μετά από πολύωρες διαπραγματ&ep...

Λαμία:Απεργία συμπαράστασης στους συμβασιούχους

Την έμπρακτη συμπαράσταση του ...

Ο Θανάσης Γιαννόπουλος για τις κλοπές στα νοσοκομεία

Τόσα χρόνια μέσα στα νοσοκομ&epsilon...

Από την Υπάτη πάνε στη Σπερχειάδα τα ΕΛΤΑ!

Έκπληκτος αλλά και αγανακτ&i...

Δραστηριότητες του Πανεπιστημίου Λευκωσίας

Πανεπιστήμιο Λευκωσίας - Ι&...

Νοσοκομείο Λαμίας :Υπάρχει ή όχι φύλαξη;

Αν δεν είχαν  συμβεί τα ίδια κ&a...

  • Μας πατάνε στο λαιμό οι δανειστές,καμιά συμφωνία....

  • Λαμία:Απεργία συμπαράστασης στους συμβασιούχους

  • Ο Θανάσης Γιαννόπουλος για τις κλοπές στα νοσοκομεία

  • Από την Υπάτη πάνε στη Σπερχειάδα τα ΕΛΤΑ!

  • Δραστηριότητες του Πανεπιστημίου Λευκωσίας

  • Νοσοκομείο Λαμίας :Υπάρχει ή όχι φύλαξη;

  • Επίσκεψη εκπαιδευτικών Erasmus στο Δήμαρχο Λαμιέων Νίκο Σταυρ...


Δευτέρα, 28 Νοεμβρίου 2016 09:21

Κρίση και ασφάλιση Υγείας και γήρατος

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΓΗΡΑΤΟΣ:
Αναμόρφωση της Αρχιτεκτονικής Δρ. Γ.Δ.ΣΚΟΥΤΕΛΗΣ
 
Νεφρολόγος, MSc Κοινωνικές
και Οικονομικές Επιστήμες Υγείας (PARIS VIII)
 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στο παρόν άρθρο, θα επιχειρηθεί μία σύντομος περιγραφή της κατάστασης στην υγεία και την ασφάλιση πριν και μετά την κρίση και η διαμόρφωση μιας πρότασης για στρατηγική αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής του συστήματος στους ασφαλιστικούς κινδύνους της ασθένειας και του γήρατος.
Δεν θα πρέπει να έχουμε αυταπάτες ότι, με την παρούσα δημοσιονομική πίεση και την οικονομική κρίση, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν, από οικονομική και πολιτική άποψη, συνθήκες ευνοϊκές για τη διαμόρφωση στρατηγικής αλλαγών και πραγματικών μεταρρυθμίσεων του συστήματος κοινωνικής προστασίας. Οι αναμενόμενες αλλαγές, δεν είναι παρά μηχανισμός αύξησης εσόδων, κατά το colpo grosso της θέσπισης των επικουρικών συντάξεων της δεκαετίας του 1980 (Τήνιος 2016) και δευτερευόντως μεταρρυθμιστική θεραπεία των κακώς εχόντων του συστήματος, που όντως μερικώς επιτυγχάνεται.
Πριν την προσέγγιση του ζητήματος, θα ήθελα να αναφερθώ σε μερικές γενικές θεωρητικές αρχές που προδιαγράφουν και τα όρια των πιθανών αλλαγών και παρεμβάσεων: (Σκουτέλης,1990)
  • Μεταρρυθμιστικές ανατροπές της αρχιτεκτονικής ενός συστήματος δεν μπορεί να γίνουν χωρίς να ληφθεί υποψιν η θεσμική, ιστορική, κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα και παράδοση του ήδη υπάρχοντος συστήματος.
  • Η υποχρεωτικότητα της κοινωνικής ασφάλισης έχει ουσιαστικά απαντηθεί από τον 19ο αιώνα και δεν τίθεται πλέον σε αμφισβήτηση.
  • Η ασφάλιση γήρατος μέσω εισφορών (διανεμητικό σύστημα, pay-as-you-go) στηρίζεται στην αλληλεγγύη μεταξύ εργαζομένων και μεταξύ γενεών, αλλά, δεν αποτελεί θεωρητικά, μηχανισμό αναδιανομής. Πρόκειται για τεχνική με την οποία η εισπραχθείσες για ένα χρονικό διάστημα εισφορές (συνήθως ένα χρόνο) χρηματοδοτούν τις δαπάνες του ίδιου χρονικού διαστήματος. Αντίθετα από τα συστήματα υγείας, που επιτυγχάνουν αναδιανομή. Η νόθευση ή / και κατάργηση της ανταποδοτικότητας απονομιμοποιεί το όλο σύστημα στα μάτια των ασφαλισμένων. Με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα (funded capitalization) οι ασφαλιστικές εισφορές συγκεντρώνονται με ανατοκισμό σε μεγάλα αποθετικά ικανά να καλύψουν τους ασφαλιστικούς κινδύνους ενός ατόμου ή μίας κοινωνικής ομάδας.
  • Η παρέμβαση της κοινωνικής ασφάλισης ποτέ δεν καλύπτει 100% τον αντίστοιχο κοινωνικό κίνδυνο, ούτε οι παροχές της μπορούνε να αποτελέσουν μέσα πλουτισμού των ασφαλισμένων (το 2009 είχαμε αναπλήρωση εισοδήματος 95,7% στην Ελλάδα, 53,3% στη Γαλλία, 43% στη Γερμανία, 33,5% στο ΗΒ – στοιχεία του ΟΟΣΑ για 30 χώρες)
  • Το Ελληνικό Σύστημα Κοινωνικής Προστασίας αποδείχτηκε διαχρονικά αναποτελεσματικό. Όλο το διάστημα από το 1986 έως το 2009 σύμφωνα με τα στοιχεία, η παρέμβασή του (κοινωνικές μεταβιβάσεις) επιτυγχάνει άνοδο των ορίων της φτώχιας του πληθυσμού μόνο κατά 1-2 εκατοστιαίες μονάδες (από 18-20% σε 21-22%) ενώ στις άλλες χώρες της ΕΕ η άνοδος είναι της τάξης του 5-15%, παρ όλο που οι κοινωνικές δαπάνες σε ποσοστό του ΑΕΠ ήταν αντίστοιχες των άλλων χωρών της ΕΕ (Ε 28 29,7%, Ελλάς 29,1% για το έτος 2009)
  • Το ίδιο αναποτελεσματικό φαίνεται και το σύστημα υγείας στη χώρα μας όπου το 2009, οι συνολικές δαπάνες υγείας ήταν 9,76% του ΑΕΠ έναντι 10% για την Ευρωζώνη, χωρίς φυσικά να υπάρχει ταύτιση ποιοτικών χαρακτηριστικών και αποτελέσματος- κι αυτό, προ της κρίσεως. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ετήσιας αξιολόγησης συστημάτων υγείας 35 χωρών. Από το Euro Health Consumer Index (ECHI), η Ελλάδα το 2015, βρισκόταν στην 28η θέση έναντι της 22ας το 2012, πίσω από Λετονία, Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Αλβανία, Πολωνία και πριν τη FYROM). (ECHI, 2016)
  • Η κύρια αιτία της οικονομικής ανισορροπίας ( ελλείμματα ) του συστήματος της Κοινωνικής Ασφάλισης είναι η ηθελημένη παραγνώριση των δημογραφικών εξελίξεων από τις πολιτικές και συνδικαλιστικές ηγεσίες και εν τέλει, απ όλη την ελληνική κοινωνία. Αυτό οδήγησε στην κατάρρευση της σχέσης εργαζομένων προς συνταξιούχους και εισοδήματος από εργασία προς εισόδημα από συντάξεις (1/3,66 το 1975, 1/316 το 1980, 1/2,46 το 1990, 1/1,84 το 2000, 1/1,7 το 2009, 1/1,23 το 2013 η σχέση συνταξιούχων – εργαζομένων, ενώ το δηλωμένο εισόδημα από συνταξιούχους ήταν το 40% του συνόλου των εισοδημάτων το 2008 και 62,5% το 2012). Η κακοδιαχείριση, ο πολυκερματισμός, η άσκηση κοινωνικής πολιτικής χωρίς πρόσθετους πόρους, η εισφοροδιαφυγή, οι καταχρηστικές παροχές χωρίς προϋποθέσεις, η μη επαγγελματική αξιοποίηση των αποθεματικών κλπ αποτελούν επιπρόσθετους παράγοντες επιβάρυνσης
  • Θα πρέπει να σταματήσει η καλλιέργεια του μύθου στην ελληνική κοινωνία ότι η οικονομική κρίση ήταν αποτέλεσμα της επιβολής των μνημονίων και της σαδιστικής εμμονής των δανειστών ( πέρα από τα λάθη τους ) να υποταχτεί και καταστραφεί η Ελληνική Οικονομία. Η βαθύτερη ανάλυση της οικονομίας και της πολιτικής δείχνει ότι οι κεντρικοί μηχανισμοί δημιουργίας της κρίσης ήταν γενικότεροι. Το Ασφαλιστικό όμως, έπαιξε καταλυτικό ρόλο στη βίαιη ανατροπή των ισορροπιών και στη γένεση της κρίσης. ( Γιαννίτσης 2016). Η συνταξιοδοτική δαπάνη ήταν 13,8% του ΑΕΠ το 2009 με κρατική χρηματοδότηση των ασφαλιστικών ελλειμμάτων ως ποσοστό του ΑΕΠ στο 9,7% ήτοι. 23δισ ευρώ. Τα αντίστοιχα μεγέθη στην ΕΕ είναι της τάξης του 12% με κρατική χρηματοδότηση στο 2,5%.
Από το 2000 έως το 2009, ο κρατικός προϋπολογισμός προσέφερε στα ταμία 98 δίσ που αντιστοιχεί στο 61% της αύξησης του δημοσίου χρέους. Η απομείωση των αποθεματικών των ταμείων για να επιτευχθεί το κέρδος των 106 δίσ. του PSI ήταν μόλις 13,4 δίσ. δηλαδή πολύ λιγότερα από την ετήσια επιχορήγηση από το κράτος. Πρέπει να τελειώσει ο μύθος ότι οι ζημιές από το PSI είναι η αιτία της μείωσης των κυρίων συντάξεων. Τα ταμία που καταβάλουν το 95% των κύριων συντάξεων (ΙΚΑ, ΟΓΑ, ΟΑΕΕ, ΝΑΤ, Γεν.Λογ. Κράτους) είχαν ζημιές 1,7 δίσ. για επιχορήγηση 13,8 δίσ. (2012 πηγή Τράπεζα της Ελλάδος). Ο λόγος που τα ταμία είχαν πολύ μικρές ζημιές είναι η αδυναμία τους να συσσωρεύσουν αποθεματικά κεφάλαια εφόσον για δεκαετίες ήταν ελλειμματικά και επιδοτούμενα από το κράτος (Στρατόπουλος 2016)
Η ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ
 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ:
Η οικονομία της χώρας μας βρίσκεται σε ύφεση από το 2008 μέχρι σήμερα με μία μικρή αναλαμπή στο τέλος του 2014 και εκ νέου πτώση το 2015. Η συνολική πτώση του ΑΕΠ μεταξύ του 2007 – 2013 ήταν κατά -26,3% ή 66 δίσ ευρώ. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Reuters, οι έλληνες μεταξύ του 2008-2015, έγιναν φτωχότεροι κατά 40%, ενώ τα εισοδήματα το 2014 έχουν πέσει στο επίπεδο του 2003 με κίνδυνο φτώχειας (μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις ) 22,1% το 2014 ή 27% εάν λάβουμε ως αφετηρία τα πρό κρίσεως εισοδήματα.
Η ανεργία ανήλθε στο 27,3% το 2013 και στο 26,5 το 2014. Το 2015 είχαμε 1.274.400 ανέργους για 3.536.200 απασχολούμενους, δηλαδή ποσοστό απασχόλησης 38,1% ( η κανονική κατάσταση της απασχόλησης είναι από 60-80% ανάλογα για γυναίκες ή άντρες στις διάφορες ανεπτυγμένες χώρες), 2.021.000 (3/2015) συνταξιούχους και πληθυσμό μη οικονομικά ενεργό 4.471.500 άτομα.
Την ίδια περίοδο η σημαντική υποχώρηση των εισοδημάτων, οδήγησε και σε σημαντική υποχώρηση των τιμών με αποτέλεσμα να καταγράφεται συνεχής αποπληθωρισμός.
Η υποχώρηση όμως των εισοδημάτων, όπως φαίνεται στον Πίνακα 1 δεν ήταν ίδια στις συντάξεις και τη μισθωτή εργασία πράγμα που έχει αντανάκλαση στη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης
Το 2014, λόγω της μεγαλύτερης πτώσης του ΑΕΠ σε σχέση με τις μειώσεις των συνταξιοδοτικών δαπανών, η συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ, ανήλθε στο 16,4%, με κρατική χρηματοδότηση των ασφαλιστικών ελλειμμάτων στο 9,5% του ΑΕΠ ήτοι σε απόλυτα μεγέθη 17 δίσ ευρώ.  Παρ όλη τη μείωση της δαπάνης από 23 δις το 2009 σε 17 δις το 2014 λόγω της μείωσης των συντάξεων το 2010 η σχέση ασφαλιστικών ελλειμμάτων προς το ΑΕΠ, το 2014 δημιούργησε διπλάσιο σχεδόν βάρος απ ότι το έτος 2000. 9,5% του ΑΕΠ έναντι 5,2% του ΑΕΠ το 2000 ( η κρατική χρηματοδότηση το 2000 ήταν 7,4 δίσ ευρώ). Ο λόγος που είχαμε αύξηση της συνταξιοδοτικής δαπάνης στην περίοδο της κρίσης είναι γιατί αυξήθηκε ο αριθμός των συνταξιούχων. Μειώθηκε ο αριθμός των απασχολούμενων στο δημόσιο μέσω των χαριστικών συνταξιοδοτήσεων του πολιτικού μας συστήματος.
 
ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Μεταβολές εισοδημάτων 2008-2012, ανά πηγή εισοδήματος (σε ποσοστά)
ΠΗΓΗ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟΥ
ΣΥΝΟΛΟ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ
ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΟ 1%
Μισθοί
-30,7
-35,7
Συντάξεις
-5,8
-26,8
Ελεύθερα επαγγέλματα
-41,0
-51,5
Εμπορικές δραστηριότητες
-58,8
-73,0
Αγροτικά εισοδήματα και επιδοτήσεις
+21,0
-5,2
Ενοίκια
-28,7
-40,0
Μερίσματα - Τόκοι
-68,5
-78,3
Πηγή: T.Giannitsis. St. Zografakis (2015) όπως αναφέρεται στο Γιαννίτσης 2016
 
Η οικονομική κρίση στη χώρα μας δεν είναι εισαγόμενη αλλά έχει να κάνει με δικές μας παθογένειες όπως κατάρρευση του αναπτυξιακού και κοινωνικού προτύπου της Ελλάδας η οποία, επί 35 έτη, δαπανά ετησίως 5-10% περίπου περισσότερο απ ότι παράγει κυρίως μέσω της αλόγιστης επέκτασης ενός αναποτελεσματικού κομματοκρατούμενου και διαχειριστικά ανεπαρκούς ελλειμματικού κράτους. Στον πυρήνα των αιτιών της κρίσης βρέθηκε και το ασφαλιστικό μας σύστημα που επιδεινώθηκε γιατί είχε μετατραπεί σε ένα μηχανισμό απονομής προσόδων, αρπαγής πλούτου και παραβίασης κάθε αρχής δικαιοσύνης και ορθολογισμού με ταυτόχρονη θεώρηση από το πολιτικό σύστημα ότι παράγοντας συνταξιούχους μπορούσε να αντλήσει πολιτικά οφέλη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανταποδοτικότητας στην Ελλάδα είναι το αποτέλεσμα της έρευνας (Λεβέντη-Ματσαγκάνης 2016) ότι η αξία των συντάξεων του ΙΚΑ είναι κατά 63,600 ευρώ μεγαλύτερη από την αξία των κρατήσεων που έγιναν καθ όλο τον ασφαλιστικό βίο του ασφαλισμένου. Πριν τις περικοπές που έφερε η κρίση ήταν 123,000. Τα ποσά αυξάνονται όσο μικρότερη είναι η ηλικία συνταξιοδότησης ή όσο υψηλότερο το ποσό της σύνταξης.
 
ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΥΓΕΙΑΣ
Η μαζική ανεργία και η χρονιότητά της, η αδυναμία κάλυψης των ασφαλιστικών υποχρεώσεων κυρίως από τους ελεύθερο επαγγελματίες, και η ανασφάλιστη εργασία, οδήγησαν σε περίπου σε 2-2,5 εκατομμύρια ανασφάλιστους Έλληνες. Η θέσπιση του Health Voucher το 2013 που απευθύνθηκε σε 230.000 άτομα για 2 χρόνια, ήταν μία κάποια μερική θεραπεία που έγινε κάτω από την πίεση των «ανάλγητων δανειστών μας». Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η ασφαλιστική κάλυψη το 2013 μειώθηκε κατά 21% στη διάρκεια της κρίσης καλύπτοντας το 79% του πληθυσμού έναντι του 100% πρό κρίσεως. Το ίδιο έτος, το 12,5% του πληθυσμού διέθετε ένα κάποιο είδος ιδιωτικής ασφάλισης υγείας.
Σύμφωνα με ερωτηματολόγιο, το 59% των Ελλήνων αναγκάστηκε να μειώσει τη χρήση των υπηρεσιών υγείας μεταξύ 2011 και 2012, λόγω οικονομικών δυσχερειών  ή και εξ αιτίας εμποδίων ως προς την προσπελασιμότητα. Μεταξύ αυτών, το 84,2% ήταν άνεργοι και το 52,7% μισθωτοί ( δικαίωμα δύο απαντήσεων). Παράλληλα, 4 στους 10 Έλληνες δήλωσαν ότι οι νέες υγειονομικές δομές, κατέστησαν δυσχερέστερη την πρόσβαση σε φάρμακα και εξετάσεις (Τούντας 2016).
Το 2009, από τον πληθυσμό που έκανε χρήση υπηρεσιών σε νοσοκομείο το 73,4% επέλεγε δημόσιο ενώ το 2010 το ποσοστό αυτό εκτοξεύτηκε σε 94% λόγω των οικονομικών προβλημάτων του πληθυσμού, δηλαδή αύξηση 20%. Μεταξύ 2010 και 2011 η αύξηση ήταν της τάξης του 6%. Συνολικά μεταξύ 2010 και 2015 είχαμε αύξηση εισαγωγών στα νοσοκομεία κατά 28% : 2,250,000 περίπου εισαγωγές το 2015 έναντι 1,600,000 το 2010 (Κυριόπουλος 2016)
Είχαμε μείωση των ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας κατά 50% μέχρι το 2011 κύρια στα ιδιωτικά μαιευτήρια, την οδοντιατρική περίθαλψη και τις χειρουργικές επεμβάσεις σα ιδιωτικά νοσοκομεία. Μεταξύ 2010 και 2015 η χρήση υπηρεσιών υγείας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη κατακρεμνήστηκε κατά 140%.
Μετά την κρίση παρατηρείται αύξηση των ιδιωτικών δαπανών υγείας, ιδιαίτερα για φάρμακα και επισκέψεις σε γιατρούς. Η λήψη μειωμένης ιατρικής περίθαλψης, κύρια εξωνοσοκομειακής, οφείλεται πρωτίστως στο κόστος αλλά και λόγω αλλαγών μετά τη δημιουργία του ΕΟΠΥΥ. Σημαντικό πρόβλημα παρουσιάζει η πρόσβαση στο φάρμακο, ιδιαίτερα στους συνταξιούχους και ανέργους. 
 
ΔΑΠΑΝΕΣ ΥΓΕΙΑΣ
Μεταξύ 2005 και 2009, είχαμε αύξηση των δαπανών υγείας μεγαλύτερη από την αύξηση του ΑΕΠ της χώρας 45% έναντι 19,7% αντιστοίχως,
Οι δαπάνες υγείας διαμορφώθηκαν από 23,176δισ ευρώ το 2009, 9,76% του ΑΕΠ (69,5% δημόσιες, 30,3% ιδιωτικές) σε 14.712 δισ ευρώ το 2014 , 8,29% του ΑΕΠ (59,7% δημόσιες, 39% ιδιωτικές). Η γενική κυβέρνηση χρηματοδότησε το 28,4% της συνολικής δαπάνης 4,176 δίς ευρώ, και η κοινωνική ασφάλιση το 31,3%, 4,599 δις.  Από τις ιδιωτικές δαπάνες, η ιδιωτική ασφάλιση χρηματοδότησε το 3,6%, ενώ οι ιδιωτικές πληρωμές ήταν 35,4%, 5,202 δίσ ευρώ  πάντα το έτος 2014.
Το χαρακτηριστικό του συστήματός μας είναι η μεγάλη ιδιωτική δαπάνη υγείας με τάση αύξησης μετά το 2009 της ιδιωτικής χρηματοδότησης της νοσοκομειακής δαπάνης από 13% σε 18,7% το 2011, ενώ αντίστοιχα η δημόσια δαπάνη από 60,7% κατέρχεται στο 53,8%. Οι ιδιωτικές δαπάνες μεταξύ 2009 και 2013 παρουσιάζουν μείωση για έξωνοσοκομειακη φροντίδα. Το βάρος των δαπανών των νοικοκυριών για την υγεία μετατοπίστηκε στην περίοδο της κρίσης για κάλυψη φαρμάκων και νοσοκομειακής περίθαλψης. Όμως, μεταξύ του 2009 και 2014, ο μέσος όρος μηνιαίας δαπάνης ανά νοικοκυριό παρουσίασε μείωση κατά 21% σε απόλυτα μεγέθη.
 Για το έτος 2011, για την έξωνοσοκομειακη περίθαλψη έχουμε ως πηγή χρηματοδότησης την κεντρική κυβέρνηση κατά 9,3%, την κοινωνική ασφάλιση κατά 28,6% τα νοικοκυριά κατά 62,1%. (Τούντας, 2016)
Η μείωση της εξωνοσοκομειακής δαπάνης μεταξύ 2009 και 2012 είναι της τάξης του 44%. Σύμφωνα με το Euro Health Consumer Index 2015, η κατά κεφαλή δαπάνη υγείας στη χώρα μας βρίσκεται, σε απόλυτους αριθμούς, σε μία ενδιάμεση θέση (2,500 $ το 2013 από 3000$ το 2009) αλλά, όταν προσαρμόσουμε τις δαπάνες αυτές στις οικονομικές δυνατότητες της χώρας, τότε η Ελλάδα καταλαμβάνει την τελευταία θέση από 35 χώρες της ΕΕ.
Η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη παρουσίασε ραγδαία αύξηση από 1,278 δισ ευρώ το 2000 ανήλθε στα 5,108 δισ το 2009 και μειώθηκε ραγδαία στα 2 δισ το 2015. Σύμφωνα με τον ΕΗCI,η κατά κεφαλή πωλήσεις φαρμάκων το 2012 παραμένουν υψηλές κατέχοντας την τρίτη θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Το ίδιο και το 2013, η φαρμακευτική δαπάνη παραμένει υψηλή σε σύγκριση με τις άλλες χώρες του ΟΟΣΑ λόγω της μεγαλύτερης πτώσης του ΑΕΠ αλλά και λόγω της υψηλής τιμής των γεννοσήμων και των off patent φαρμάκων (Κυριόπουλος, 2016). Πολλώ μάλλον εάν υπολογιστούν σε μονάδες αγοραστικής δύναμης   
Η ραγδαία πτώση από 5δισ σε 2 δισ το 2015, οφείλεται κυρίως στις μειωμένες τιμές, στην υψηλή συμμετοχή των ασφαλισμένων της τάξης των 550-600 εκατ το 2015 καθώς και στα μέτρα rebate και klaw back που επιβλήθηκαν στις φαρμακευτικές εταιρείες και λιγότερο στα διαρθρωτικά μέτρα όπως η πετυχημένη ηλεκτρονική συνταγογράφιση, τα πρωτόκολλα συνταγογράφισης , η θετική λίστα.
Σε όγκο, η κατανάλωση μεταξύ 2012 και 2014 δεν μειώθηκε, αλλά αυξήθηκε στο ύψος περίπου των 60 εκ. συνταγών. Το 2013, εκτιμήθηκε ότι το 50% της επίδρασης από τη μείωση των τιμών χάθηκε λόγω της αύξησης του όγκου και της υποκατάστασης από άλλα πιο ακριβά. Το 2015 η χρήση γενοσήμων αντιπροσώπευε το 21-22% του όγκου και 22-24% των δαπανών. Για κάθε 2 παλαιά φάρμακα μόνο το ένα αντικαθίσταται από γενόσημο ενώ το δεύτερο από νεώτερο και δαπανηρότερο.
Η συμμετοχή των ασθενών στο κόστος των φαρμάκων αυξήθηκε από 12,8% τον Ιανουάριο 2012 στο 29,3% τον Ιούλιο του 2014. Το 2015, σταθεροποιήθηκε στο 25% ενώ τα εισοδήματα έχουν μειωθεί κατά 30%. Το τρέχον έτος ξεπέρασε το 30%. (Κυριόπουλος 2016)
Τα ΜΗΣΥΦΑ στην Ελλάδα είναι, σε σχέση με τις συνολικές πωλήσεις φαρμάκων εκτός νοσοκομείων, από τα χαμηλότερα στην ΕΕ, μόλις 95,9 εκ ευρώ σε αξία το 2014.
Το 2014, ο φαρμακευτικός κλάδος εξασφάλιζε 132,000 θέσεις εργασίας , 7.55 δις συνεισφορά στο ΑΕΠ, 400 εκ σε φόρους και ασφαλιστικές εισφορές και 150 εκ σε επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη. Μεταξύ του 2009 και 2013, είχαμε μείωση κατά 9600 θέσεων εργασίας.
Η οικονομική κρίση επέφερε σημαντική μείωση των πωλήσεων καθώς και των απασχολούμενων στον τομέα του φαρμάκου. Επέφερε επίσης απώλειες φορολογικών εσόδων ύψους 207εκατομμυρίων ταυτόχρονα με τη συρρίκνωση της εγχώριας παραγωγής η οποία ήταν 890εκ ευρώ. Το ισοζύγιο μειώθηκε μεταξύ 2009 και 2014. Το 2009 είχαμε εισαγωγές 4.025 εκ με εξαγωγές 971 εκ (ισοζύγιο -3054 εκ) Το 2014 είχαμε 2.698 εκ εισαγωγές με 1049 εκ εξαγωγές και ισοζύγιο -1698 εκ.(Σ.Φ.Ε.Ε 2015)
 
ΥΠΟΔΟΜΕΣ
Η χώρα μας διαθέτει 136 νοσοκομεία, 5 στρατιωτικά νοσοκομεία και 350 κέντρα υγείας. Η κάλυψη των κλινών των νοσοκομείων συνολικά αυξήθηκε μεταξύ 2009 και 2012 και φθάνει από 50-60 έως 80%, ανάλογα με την κατηγορία κατάταξης. Μικρότερη κάλυψη παρουσιάζουν τα άνω των 400 κλινών.
Η Ελλάδα το 2013, διέθετε τον υψηλότερο αριθμό ιατρών 6,3/1000 κατοίκους έναντι 3,3 του μέσου όρου των χωρών του ΟΟΣΑ, αλλά τη μικρότερη αναλογία νοσηλευτικού προσωπικού, 3,6/1000 κατοίκους (2012), έναντι 8 της ΕΕ 28)
Οι νοσηλευτικές κλίνες 4,8/1000 κατοίκους,  είναι στο μέσο όρο του ΟΟΣΑ (25) για το 2013, χωρίς μείωση από το 2000,  έναντι εμφανούς τάσεως μειώσεως σχεδόν σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες του ΟΟΣΑ
Την περίοδο 2010-2012 με τη συγχώνευση νοσοκομείων είχαμε μείωση κλινών από 33.853 σε 30,886 σύμφωνα με τον υγειονομικό χάρτη του Υπουργείου Υγείας ή από 54.012 (σύνολο δημοσίων και ιδιωτικών) σε 53.773 κλίνες.
Θετικό κρίνεται το γεγονός της ενοποίησης των ταμείων υγείας, πρόταση η οποία βρισκόταν στο δημόσιο διάλογο από το 1988 (Σκουτέλης, 1989) ,  η παραχώρηση των πολυιατρίων του ΙΚΑ στο ΠΕΔΥ και η ενοποίηση του δημοσίου συστήματος Π.Φ.Υ.
Η πυκνότητα των φαρμακείων στην Ελλάδα είναι η υψηλότερη μεταξύ των κατοίκων της ΕΕ 28, καθώς αντιστοιχούν σε 99 φαρμακεία ανά 100,000 κατοίκους έναντι 31 (έτος 2013)
 
ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Προτάσεις για την οικονομία δεν είναι στην αρμοδιότητά και στις δυνατότητες του παρόντος άρθρου ή του συγγραφέα, απλά θα ήθελα να σημειώσω ότι η παρούσα κρίση, δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά και πολιτική και κοινωνική.
Η χώρα μας δεν θα μπορέσει να ανακάμψει, εάν δεν γίνει ταυτόχρονα και μία μικρή πολιτιστική επανάσταση ενάντια στην κουλτούρα της «ήσσονος  προσπαθείας» και στον αρνητικό τρόπο που βλέπουμε το επιχειρείν.
Για να βγούμε από την κρίση χρειαζόμαστε ανάπτυξη. Για την ανάπτυξη χρειάζονται μαζικές επενδύσεις. Για να έρθουν επενδύσεις χρειάζεται πολιτική σταθερότητα και το κατάλληλο νομικό, διοικητικό, δικαστικό, φορολογικό, εργασιακό περιβάλλον. Θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι δεν υπάρχουν «ζημιοσκοπικές» επενδύσεις αλλά όλες αποσκοπούν στο κέρδος.
 
ΝΕΕΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
ΥΓΕΙΑ
Συνήθως, οι προτάσεις βελτίωσης ή αλλαγών στον τομέα υγείας ή ασφάλισης από τις διάφορες επιτροπές εργασίας ή κυρίως τα κόμματα, λαμβάνουν τη μορφή τηλεφωνικού καταλόγου, όπου η ουσία πνίγεται στις δευτερεύουσες λεπτομέρειες , οι οποίες, αν και σωστές, οδηγούν σε αναποτελεσματικότητα την μεταρρυθμιστική πρόταση.
Στον τομέα της ασφάλισης υγείας και ως εκ τούτου και της χρηματοδότησης του τομέα υγείας, η πραγματικότητα των 2-2,5 εκατ ανασφαλίστων, οι διεθνείς τάσεις, η μη απόδοση των εισφορών από τους φορείς στον ΕΟΠΥΥ, τα ελλείμματα των νοσοκομείων και η ανάγκη ελάφρυνσης των επιβαρύνσεων της εργασίας θέτει στο διάλογο την κατάργηση της ασφάλισης υγείας και την ανάληψη της χρηματοδότησης των νοσοκομείων από τη φορολογία.
Υπάρχει η πραγματικότητα των περίπου 4 δισ της συμμετοχής της ασφάλισης στην παρούσα χρηματοδότηση η οποία, σε περίοδο κρίσης δεν είναι εύκολο να ξεπεραστεί. Εάν όμως η μεταρρύθμιση συνδυαστεί με μία πολιτική ελάφρυνσης των επιχειρήσεων έντασης εργασίας , τα οφέλη στην οικονομία μέσο μακροπρόθεσμα, θα αντισταθμίσουν την κρατική επιβάρυνση. Ίσως να χρειαστεί χρηματοδότηση της τάξης των 2 δισ για τον πρώτο χρόνο (Λιαρόπουλος, 2015)
Φυσικά, η ριζική αλλαγή στην πηγή χρηματοδότησης θα πρέπει να συνδυαστεί και με αλλαγές στις τεχνικές χρηματοδότησης του όλου συστήματος καθώς και με μία πολιτιστική επανάσταση που θα κάνει το σύστημα υγείας πελατοκεντρικό και θα εξαλείψει την «κινητοποιητική» διαφθορά του.
Αξίζει τον κόπο να προσεγγίσουμε τη μελέτη μερικής κάλυψης ορισμένων υπηρεσιών κατά το γαλλικό πρότυπο ώστε το υπόλοιπο της συμμετοχής να καλύπτεται μέσω της ανάπτυξης ενός ιδιωτικού συστήματος ασφαλιστικών εταιρειών τύπου αμοιβαιότητας (mutuelles)
Η δυνατότητα να αυξηθούν οι χαμηλές δημόσιες δαπάνες από το 5% τώρα στο 6% όπως ευχόμαστε πολλοί στη βιβλιογραφία, φαίνεται δύσκολο στην παρούσα συγκυρία. Προέχει να αυξήσουμε την αποδοτικότητα και ποιότητα του συστήματος με μεγιστοποίηση του αποτελέσματος αξιοποιώντας καλύτερα τους υπάρχοντες πόρους. Μία μαζική συγχώνευση και κλείσιμο νοσοκομείων αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο μίας τέτοιας πολιτικής. Δεν έχουμε ανάγκη πάνω από 1 ή 2 στρατιωτικών νοσοκομείων ούτε πάνω από 100 πολιτικών αντίστοιχα. Η μαζική κατάργησή τους στο πλαίσιο ενός νέου οργανισμού, ανάλογα με τις ανάγκες του πληθυσμού κάθε περιφέρειας, θα συνδυαστεί με δημιουργία μονάδων χρονίως πασχόντων, μονάδων ημερήσιας νοσηλείας, θέσπιση χειρουργείων ημέρας, αλλά και λειτουργική συγχώνευση νοσοκομείων με πνεύμα συμπληρωματικότητας ειδικοτήτων. Οι δαπάνες θα κατανεμηθούν σε περιφερειακή βάση με πριμοδότηση ή penalty ανάλογα με τις δια περιφερειακές ροές. Δηλαδή συνολική αναδιάρθρωση που θα ξεφεύγει από τα Βρετανο- Σοβιετικά πλαίσια του παρόντος συστήματος.
Η διοίκηση των νοσοκομείων θα πρέπει να ξεφύγει από τους πελατειακούς ερασιτεχνισμούς του παρόντος με σύγχρονη διοίκηση σε ένα ελεγχόμενο, ανταγωνιστικό περιβάλλον μεταξύ τους (Managed competition, έννοια που εισήγαγε ο Enthoven)
Δεν έχει νόημα η δημιουργία του μονοψωνίου του ΕΟΠΥΥ εφόσον δεν υπάρχει καμία ελαστικότητα στην παροχή των υπηρεσιών από τα νοσοκομεία. Το ίδιο, τα σύγχρονα τεχνικά εργαλεία όπως η σωστή τεχνική της χρηματοδότησης μέσω των ΚΕΝ (diagnosis related groups) και ο αναγκαίος σφαιρικός προϋπολογισμός (global budjet) δεν μπορούν να αποδώσουν σε ένα περιβάλλον όπου τα νοσοκομεία δεν ανταποκρίνονται στις πιέσεις και απαιτήσεις του μονοψωνίου, δηλαδή χωρίς συνεχείς ανακατατάξεις κλινικών , κινητικότητα προσωπικού, αυξομειώσεις στην παροχή υπηρεσιών.
Τα κέντρα υγείας θα πρέπει να συνδεθούν λειτουργικά χωρίς ανταγωνισμούς με τους συμβασιούχους γιατρούς του ΕΟΠΥΥ με στόχο την αναβάθμιση των υπηρεσιών, την απρόσκοπτη προσπελασιμότητα στις υπηρεσίες προς όφελος των ασθενών
 
ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ
Το να ζητήσουμε την εξάλειψη όλων των παραγόντων (δημογραφική ανισορροπία, καταχρήσεις, διαχειριστική ανεπάρκεια, εισφοροδιαφυγή κλπ) που συντέλεσαν στην ασφαλιστική κρίση δεν αποτελούν πλέον προτάσεις σήμερα. Εξυπακούεται ότι πρέπει να γίνουν «χθες».
Ενώ το διανεμητικό σύστημα πλεονεκτεί έναντι του κεφαλαιοποιητικού, η αναξιοπιστία του κράτους στη διαχείριση των ασφαλιστικών σχέσεων, η έλλειψη σεβασμού στους ασφαλισμένους και τους κανόνες από το δημόσιο και το πολιτικό σύστημα, αναγκάζουν πολλούς μελετητές να ξανά θέσουν το πρόβλημα της εισαγωγής κεφαλαιοποιητικής διάστασης στο ασφαλιστικό σύστημα. Αυτό θα είχε νόημα από πλευράς εξασφάλισης εάν ξέφευγε από τη δημόσια εξουσία και διαχείριση. Οι υπάρχουσες όμως υποχρεώσεις τόσο στην προηγούμενη γενεά όσο και στην παρούσα των ήδη ασφαλισμένων, αποτρέπουν μία τέτοια ανατροπή.  
Μπορεί όμως να εισαχθεί μία οιονεί κεφαλαιοποιητική διάσταση υπό μορφή ατομικών λογαριασμών στο ανταποδοτικό σκέλος της σύνταξης όπως προτείνεται παρακάτω.
Το ότι οι δαπάνες συντάξεων ανήλθαν από το 13,8% στο 16,4% (βλέπε εισαγωγή) οφείλεται κατά βάση στη συρρίκνωση της οικονομίας παράλληλα με την αύξηση των συνταξιούχων. Ως εκ τούτου, καμιά «θεραπεία» του προβλήματος δεν μπορεί να επιτευχθεί εάν οι πολιτικές επίλυσης του ασφαλιστικού δεν συνδεθούν με μία πραγματική πολιτική μεγέθυνσης της οικονομίας (Γιαννίτσης,2016) επέκτασης της παραγωγικής βάσης, αλλά και αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, από τις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις που λαθροβιούν εις βάρος των εισφορών, της φορολογίας και του ΦΠΑ. Όλα αυτά, θα δώσουν ώθηση στα έσοδα της ασφάλισης μέσω της αύξησης της απασχόλησης, της αύξησης του πλούτου και των φορολογικών εσόδων.
Παράλληλα, πρέπει να επιχειρηθούν μία σειρά από «χειρουργικές επεμβάσεις» στο υπάρχον σύστημα παροχών με δύο στόχους :
Ένα να επιβαρυνθούν οι ωφεληθέντες από τις καταχρηστικές παροχές (συντάξεις ΔΕΚΟ, Τραπεζών, Δημοσίου, πρoώρως συνταξιοδοτηθέντων ). Δύο να αμβλυνθούν οι αδικίες για ασφαλισμένους που κατέβαλαν υψηλές εισφορές δια μακράν περίοδο.
Είναι ανάγκη να αποκατασταθεί «η εμπιστοσύνη και η ανταποδοτικότητα» οι οποίες είναι απαραίτητες για τη νομιμοποίηση του συστήματος. Οι πρόσφατες αντιδράσεις, κύρια από τους αυτό απασχολούμενους οφείλονται εν πολλοίς ακριβώς σε αυτή την απονομιμοποίηση και έλλειψη εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα λόγω των ανερμάτιστων παρεμβάσεων των τελευταίων χρόνων ή και των νέων προτάσεων.
Σήμερα, οι νέες γενιές αντιδρούν γιατί πληρώνουν για τις παλαιότερες. Πληρώνουν με τους χαμηλούς μισθούς, με την αυξημένη φορολογία, με την ανεργία, με αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών που μειώνουν περισσότερο το εισόδημα. Πληρώνουν την απληστία των παλαιότερων γενεών και την ανεύθυνη, κοντόφθαλμη θεώρηση του πολιτικού και συνδικαλιστικού μας συστήματος. Αντιλαμβάνονται ότι δεν έχουν καμιά προοπτική να αντλήσουν οφέλη από αυτά τα βάρη, (το colpo grosso του κυρίου Τήνιου) και επί πλέον θα αποπληρώσουν και το συσσωρευμένο χρέος.
Η προτεινόμενη νέα αρχιτεκτονική του συστήματος θα μπορούσε να περιλαμβάνει: μία εθνική βασική σύνταξη στο 67ο έτος της ηλικίας, χρηματοδοτούμενη από τη φορολογία χωρίς σύνδεση με τον ασφαλιστικό βίο και με προϋποθέσεις εισοδήματος από άλλες πηγές. Η Εθνική Βασική Σύνταξη θα είναι συνδεδεμένη με την όλη πολιτική του κατωτέρου εγγυημένου εισοδήματος το οποίο πλέον είναι μία κοινωνική αναγκαιότητα και θεσπίζεται σε όλες τις χώρες. Φυσικά το ύψος θα είναι ανάλογα με τα οικονομικά της χώρας.
Στην Εθνική Σύνταξη προστίθεται η σύνταξη που προέρχεται από τις καταβαλλόμενες εισφορές, καθαρά ανταποδοτική χωρίς ελάχιστο χρόνο ασφάλισης
Ταυτόχρονα θα πρέπει να επιχειρηθεί αναμόρφωση των κατωτέρων ορίων της σημερινής πραγματικότητας τα οποία είναι υπερτιμημένα για τουλάχιστον 3 κλάσεις, δηλαδή ομάδες ασφαλισμένων που οι καταβαλλόμενες εισφορές τους τα κατέτασσαν σε μία ασφαλιστική κλάση μέσω χαριστικών αποφάσεων του πολιτικού μας συστήματος εντάσοντο σε υψηλότερες κλάσεις με μεγαλύτερη σύνταξη χωρίς τις επιπλέον εισφορές. Με άλλα λόγια, η ηθική νομιμοποίηση επιβάλλει μειώσεις – έστω και συμβολικές- και στις χαμηλές συντάξεις.  
Η επικουρική, όπου θα υπάρχει, δεν θα πρέπει να έχει καμία σχέση με το κράτος. Θα χορηγείται από την κοινωνική ασφάλιση ή ακόμα και από εργασιακές ή ιδιωτικές ασφαλίσεις με τα ίδια φορολογικά κίνητρα όπως των δημοσίων ασφαλιστικών ταμείων. Φυσικά με πλήρη ελευθερία στη διαχείριση.
Συμπερασματικά θα πρέπει να κρατήσουμε και να θέσουμε στη συζήτηση μερικά βασικά σημεία :
  • Το μέλλον της Ασφάλισης υγείας οφείλουμε να το δούμε κάτω από το πρίσμα της νέας πραγματικότητας και ίσως θα πρέπει να επιχειρηθεί πλήρης ανατροπή – κατάργηση με τα επιχειρήματα που αναφέρθηκαν παραπάνω.
  • Η αποδοτικότητα των πάντα περιορισμένων πόρων για την υγεία δεν μπορεί να αυξηθεί εάν το πολιτικό μας σύστημα δεν επιτρέψει την πλήρη επαγγελματική – τεχνοκρατική διαχείριση των μονάδων υγείας. Τα τεχνικά εργαλεία είναι γνωστά. Η πολιτική βούληση είναι δέσμια του κομματικού-πελατειακού συστήματος.
  • Το ασφαλιστικό μας σύστημα δεν πρόκειται ποτέ να είναι βιώσιμο εάν το προσεγγίζουμε με όρους αύξησης της χρηματοδότησης και διαφοροποίησης των πηγών της, αγαπημένη αλλά λανθασμένη πρόταση της ΓΣΕΕ εδώ και δεκαετίες. Η μαζική μείωση των δαπανών είναι μία από τις απαραίτητες προϋποθέσεις ανακούφισης και απελευθέρωσης της οικονομίας. Η απελευθε-ρωμένη οικονομία, μαζί με τις άλλες προϋποθέσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω, μπορεί να μεγεθυνθεί και να ανταποδώσει τους αναγκαίους πόρους στην κοινωνική ασφάλιση. Διαφορετικά οδηγούμαστε σε πλήρη πτωχοποίηση της Ελληνικής κοινωνίας όπου θα μοιραζόμαστε, χωρίς ανισότητες, τη φτώχεια μας
Μερικοί Μαρξιστές φίλοι, διαβάζουν μόνο τις αριστερές σελίδες του ριζοσπάστη, κι όχι σοσιαλιστή, Thomas Piketty για τις διευρυμένες ανισότητες της δυτικής κοινωνίας. Παραβλέπουν ότι αυτό οφείλεται, από το 1970 και μετά, στη διεύρυνση των ανισοτήτων εντός της μισθωτής εργασίας λόγω των αυξημένων αποδοχών στον τομέα των υπηρεσιών έναντι της συρρικνούμενης βιομηχανικής παραγωγής και ονειρεύονται τη «φωτιά στον κάμπο» της νεότητάς μας. Παράλληλα, τυφλωμένοι με τον, εν μέρει υποκριτικό, Δυτικό ναρκισσισμό μας, παραβλέπουμε ότι η μεγάλη ανάπτυξη στον υπόλοιπο πλανήτη (Κίνα, Ινδίες, Βραζιλία κλπ.) οδήγησε για πρώτη φορά την πτώση του ποσοστού κάτω από τα όρια της φτώχιας: στο 9,6% το 2015 από 13% το 2012 και 29%το 1994 (ανακοίνωση Παγκόσμιας Τράπεζας 4/10/2015)
 
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Health Consumer Power house, Euro Health Consumer Index (ECHI) (2016)         2015 Report (2016/01/26) Available from: http://www.healthpowerhouse.com
OECD. (2014)  Society at a glance 2014 Highlights Greece the Crisis and its Aftermath OECD 2014 (http://www.oecd.org/greece/
Γιαννίτσης Τάσος (2016) Το Ασφαλιστικό και η Κρίση.  Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ, Αθήνα
Κυριόπουλος Γ., Αθανασάκης Κ., Παβή Ε.  (2012).  Οικονομική Κρίση και Υγεία  Εκδόσεις Καστανιώτης Αθήνα 2012
Κυριόπουλος Γ. (2016) Προσωπικές συζητήσεις
Λεβέντη Χρ. -  Ματσαγγάνης Μ.  (2016) Η Ανταποδοτικότητα των Ασφαλειών στην Ελλάδα. Ενημερωτικό Δελτίο της Ομάδας Ανάλυσης Δημόσιας Πολιτικής του ΟΠΑ 9/2016.  www.paru.gr
Λιαρόπουλος Λ. (2015) Προσωπικές συζητήσεις
Σκουτέλης, Γ. (1989).  Ενιαίος Φορέας Υγείας, Οικονομία και Υγεία, Πρακτικά Α Πανελληνίου Συνεδρίου Οικονομικών Υγείας. σελ 133-138 Κέντρο Κοινωνικών Επιστημών Υγείας Αθήνα 1989
Σκουτέλης Γ. (1990) Κοινωνικές Ασφαλίσεις: Ανάπτυξη και Κρίση. Κέντρο Κοινωνικών Επιστημών Υγείας. Αθήνα 1990
Στρατόπουλος Γ. (2016) Η Ακτινογραφία του Ασφαλιστικού www.protagon.gr  11/4/2016. 
Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (2015). Η Φαρμακευτική Αγορά στην Ελλάδα 2014: Γεγονότα και Στοιχεία Παρατηρητήριο Οικονομικών Υγείας Νοέμβριος 2015 ΙΟΒΕ
Τήνιος Π. (2016) Παιχνίδι με Σπίρτα σε Πυριτιδαποθήκη  Οικονομική Καθημερινή 31/1/2016
Τούντας Γ. & Συνεργάτες (2016).  (Πληρέστατη πηγή στοιχείων και βιβλιογραφίας) Η Υγεία των Ελλήνων στην Κρίση.  Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής, Μάρτιος 2016. σελ 209-324 & 332-336 http://www.dianeosis.org/2016/03/greek-health -proposals/
 
 
 
 
 
Τα περισσότερα στοιχεία προέρχονται από :
Σύστημα Λογαριασμών Υγείας (ΣΛΥ) μεθοδολογία ΣΛΥ 2011 (οι Πίνακες είναι διαθέσιμοι στον ιστότοπο της ΕΛΣΤΑΤ)
ΕΛΣΤΑΤ (Ελληνική Στατιστική Αρχή) http://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication
EUROSTAT Data base 2015 available from : http://www.ec.europa.eu/eurostat/data/database
Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) http://www.oecd.org/els/health-systems                                                                   http://www.oecd360.org
 
 
 
 
 
 ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΓΗΡΑΤΟΣ: Αναμόρφωση της Αρχιτεκτονικής
Δρ. Γ.Δ.ΣΚΟΥΤΕΛΗΣ
Νεφρολόγος, MSc Κοινωνικές
και Οικονομικές Επιστήμες Υγείας (PARIS VIII)
 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στο παρόν άρθρο, θα επιχειρηθεί μία σύντομος περιγραφή της κατάστασης στην υγεία και την ασφάλιση πριν και μετά την κρίση και η διαμόρφωση μιας πρότασης για στρατηγική αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής του συστήματος στους ασφαλιστικούς κινδύνους της ασθένειας και του γήρατος.
Δεν θα πρέπει να έχουμε αυταπάτες ότι, με την παρούσα δημοσιονομική πίεση και την οικονομική κρίση, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν, από οικονομική και πολιτική άποψη, συνθήκες ευνοϊκές για τη διαμόρφωση στρατηγικής αλλαγών και πραγματικών μεταρρυθμίσεων του συστήματος κοινωνικής προστασίας. Οι αναμενόμενες αλλαγές, δεν είναι παρά μηχανισμός αύξησης εσόδων, κατά το colpo grosso της θέσπισης των επικουρικών συντάξεων της δεκαετίας του 1980 (Τήνιος 2016) και δευτερευόντως μεταρρυθμιστική θεραπεία των κακώς εχόντων του συστήματος, που όντως μερικώς επιτυγχάνεται.
Πριν την προσέγγιση του ζητήματος, θα ήθελα να αναφερθώ σε μερικές γενικές θεωρητικές αρχές που προδιαγράφουν και τα όρια των πιθανών αλλαγών και παρεμβάσεων: (Σκουτέλης,1990)
  • Μεταρρυθμιστικές ανατροπές της αρχιτεκτονικής ενός συστήματος δεν μπορεί να γίνουν χωρίς να ληφθεί υποψιν η θεσμική, ιστορική, κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα και παράδοση του ήδη υπάρχοντος συστήματος.
  • Η υποχρεωτικότητα της κοινωνικής ασφάλισης έχει ουσιαστικά απαντηθεί από τον 19ο αιώνα και δεν τίθεται πλέον σε αμφισβήτηση.
  • Η ασφάλιση γήρατος μέσω εισφορών (διανεμητικό σύστημα, pay-as-you-go) στηρίζεται στην αλληλεγγύη μεταξύ εργαζομένων και μεταξύ γενεών, αλλά, δεν αποτελεί θεωρητικά, μηχανισμό αναδιανομής. Πρόκειται για τεχνική με την οποία η εισπραχθείσες για ένα χρονικό διάστημα εισφορές (συνήθως ένα χρόνο) χρηματοδοτούν τις δαπάνες του ίδιου χρονικού διαστήματος. Αντίθετα από τα συστήματα υγείας, που επιτυγχάνουν αναδιανομή. Η νόθευση ή / και κατάργηση της ανταποδοτικότητας απονομιμοποιεί το όλο σύστημα στα μάτια των ασφαλισμένων. Με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα (funded capitalization) οι ασφαλιστικές εισφορές συγκεντρώνονται με ανατοκισμό σε μεγάλα αποθετικά ικανά να καλύψουν τους ασφαλιστικούς κινδύνους ενός ατόμου ή μίας κοινωνικής ομάδας.
  • Η παρέμβαση της κοινωνικής ασφάλισης ποτέ δεν καλύπτει 100% τον αντίστοιχο κοινωνικό κίνδυνο, ούτε οι παροχές της μπορούνε να αποτελέσουν μέσα πλουτισμού των ασφαλισμένων (το 2009 είχαμε αναπλήρωση εισοδήματος 95,7% στην Ελλάδα, 53,3% στη Γαλλία, 43% στη Γερμανία, 33,5% στο ΗΒ – στοιχεία του ΟΟΣΑ για 30 χώρες)
  • Το Ελληνικό Σύστημα Κοινωνικής Προστασίας αποδείχτηκε διαχρονικά αναποτελεσματικό. Όλο το διάστημα από το 1986 έως το 2009 σύμφωνα με τα στοιχεία, η παρέμβασή του (κοινωνικές μεταβιβάσεις) επιτυγχάνει άνοδο των ορίων της φτώχιας του πληθυσμού μόνο κατά 1-2 εκατοστιαίες μονάδες (από 18-20% σε 21-22%) ενώ στις άλλες χώρες της ΕΕ η άνοδος είναι της τάξης του 5-15%, παρ όλο που οι κοινωνικές δαπάνες σε ποσοστό του ΑΕΠ ήταν αντίστοιχες των άλλων χωρών της ΕΕ (Ε 28 29,7%, Ελλάς 29,1% για το έτος 2009)
  • Το ίδιο αναποτελεσματικό φαίνεται και το σύστημα υγείας στη χώρα μας όπου το 2009, οι συνολικές δαπάνες υγείας ήταν 9,76% του ΑΕΠ έναντι 10% για την Ευρωζώνη, χωρίς φυσικά να υπάρχει ταύτιση ποιοτικών χαρακτηριστικών και αποτελέσματος- κι αυτό, προ της κρίσεως. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ετήσιας αξιολόγησης συστημάτων υγείας 35 χωρών. Από το Euro Health Consumer Index (ECHI), η Ελλάδα το 2015, βρισκόταν στην 28η θέση έναντι της 22ας το 2012, πίσω από Λετονία, Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Αλβανία, Πολωνία και πριν τη FYROM). (ECHI, 2016)
  • Η κύρια αιτία της οικονομικής ανισορροπίας ( ελλείμματα ) του συστήματος της Κοινωνικής Ασφάλισης είναι η ηθελημένη παραγνώριση των δημογραφικών εξελίξεων από τις πολιτικές και συνδικαλιστικές ηγεσίες και εν τέλει, απ όλη την ελληνική κοινωνία. Αυτό οδήγησε στην κατάρρευση της σχέσης εργαζομένων προς συνταξιούχους και εισοδήματος από εργασία προς εισόδημα από συντάξεις (1/3,66 το 1975, 1/316 το 1980, 1/2,46 το 1990, 1/1,84 το 2000, 1/1,7 το 2009, 1/1,23 το 2013 η σχέση συνταξιούχων – εργαζομένων, ενώ το δηλωμένο εισόδημα από συνταξιούχους ήταν το 40% του συνόλου των εισοδημάτων το 2008 και 62,5% το 2012). Η κακοδιαχείριση, ο πολυκερματισμός, η άσκηση κοινωνικής πολιτικής χωρίς πρόσθετους πόρους, η εισφοροδιαφυγή, οι καταχρηστικές παροχές χωρίς προϋποθέσεις, η μη επαγγελματική αξιοποίηση των αποθεματικών κλπ αποτελούν επιπρόσθετους παράγοντες επιβάρυνσης
  • Θα πρέπει να σταματήσει η καλλιέργεια του μύθου στην ελληνική κοινωνία ότι η οικονομική κρίση ήταν αποτέλεσμα της επιβολής των μνημονίων και της σαδιστικής εμμονής των δανειστών ( πέρα από τα λάθη τους ) να υποταχτεί και καταστραφεί η Ελληνική Οικονομία. Η βαθύτερη ανάλυση της οικονομίας και της πολιτικής δείχνει ότι οι κεντρικοί μηχανισμοί δημιουργίας της κρίσης ήταν γενικότεροι. Το Ασφαλιστικό όμως, έπαιξε καταλυτικό ρόλο στη βίαιη ανατροπή των ισορροπιών και στη γένεση της κρίσης. ( Γιαννίτσης 2016). Η συνταξιοδοτική δαπάνη ήταν 13,8% του ΑΕΠ το 2009 με κρατική χρηματοδότηση των ασφαλιστικών ελλειμμάτων ως ποσοστό του ΑΕΠ στο 9,7% ήτοι. 23δισ ευρώ. Τα αντίστοιχα μεγέθη στην ΕΕ είναι της τάξης του 12% με κρατική χρηματοδότηση στο 2,5%.
Από το 2000 έως το 2009, ο κρατικός προϋπολογισμός προσέφερε στα ταμία 98 δίσ που αντιστοιχεί στο 61% της αύξησης του δημοσίου χρέους. Η απομείωση των αποθεματικών των ταμείων για να επιτευχθεί το κέρδος των 106 δίσ. του PSI ήταν μόλις 13,4 δίσ. δηλαδή πολύ λιγότερα από την ετήσια επιχορήγηση από το κράτος. Πρέπει να τελειώσει ο μύθος ότι οι ζημιές από το PSI είναι η αιτία της μείωσης των κυρίων συντάξεων. Τα ταμία που καταβάλουν το 95% των κύριων συντάξεων (ΙΚΑ, ΟΓΑ, ΟΑΕΕ, ΝΑΤ, Γεν.Λογ. Κράτους) είχαν ζημιές 1,7 δίσ. για επιχορήγηση 13,8 δίσ. (2012 πηγή Τράπεζα της Ελλάδος). Ο λόγος που τα ταμία είχαν πολύ μικρές ζημιές είναι η αδυναμία τους να συσσωρεύσουν αποθεματικά κεφάλαια εφόσον για δεκαετίες ήταν ελλειμματικά και επιδοτούμενα από το κράτος (Στρατόπουλος 2016)
Η ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ
 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ:
Η οικονομία της χώρας μας βρίσκεται σε ύφεση από το 2008 μέχρι σήμερα με μία μικρή αναλαμπή στο τέλος του 2014 και εκ νέου πτώση το 2015. Η συνολική πτώση του ΑΕΠ μεταξύ του 2007 – 2013 ήταν κατά -26,3% ή 66 δίσ ευρώ. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Reuters, οι έλληνες μεταξύ του 2008-2015, έγιναν φτωχότεροι κατά 40%, ενώ τα εισοδήματα το 2014 έχουν πέσει στο επίπεδο του 2003 με κίνδυνο φτώχειας (μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις ) 22,1% το 2014 ή 27% εάν λάβουμε ως αφετηρία τα πρό κρίσεως εισοδήματα.
Η ανεργία ανήλθε στο 27,3% το 2013 και στο 26,5 το 2014. Το 2015 είχαμε 1.274.400 ανέργους για 3.536.200 απασχολούμενους, δηλαδή ποσοστό απασχόλησης 38,1% ( η κανονική κατάσταση της απασχόλησης είναι από 60-80% ανάλογα για γυναίκες ή άντρες στις διάφορες ανεπτυγμένες χώρες), 2.021.000 (3/2015) συνταξιούχους και πληθυσμό μη οικονομικά ενεργό 4.471.500 άτομα.
Την ίδια περίοδο η σημαντική υποχώρηση των εισοδημάτων, οδήγησε και σε σημαντική υποχώρηση των τιμών με αποτέλεσμα να καταγράφεται συνεχής αποπληθωρισμός.
Η υποχώρηση όμως των εισοδημάτων, όπως φαίνεται στον Πίνακα 1 δεν ήταν ίδια στις συντάξεις και τη μισθωτή εργασία πράγμα που έχει αντανάκλαση στη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης
Το 2014, λόγω της μεγαλύτερης πτώσης του ΑΕΠ σε σχέση με τις μειώσεις των συνταξιοδοτικών δαπανών, η συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ, ανήλθε στο 16,4%, με κρατική χρηματοδότηση των ασφαλιστικών ελλειμμάτων στο 9,5% του ΑΕΠ ήτοι σε απόλυτα μεγέθη 17 δίσ ευρώ.  Παρ όλη τη μείωση της δαπάνης από 23 δις το 2009 σε 17 δις το 2014 λόγω της μείωσης των συντάξεων το 2010 η σχέση ασφαλιστικών ελλειμμάτων προς το ΑΕΠ, το 2014 δημιούργησε διπλάσιο σχεδόν βάρος απ ότι το έτος 2000. 9,5% του ΑΕΠ έναντι 5,2% του ΑΕΠ το 2000 ( η κρατική χρηματοδότηση το 2000 ήταν 7,4 δίσ ευρώ). Ο λόγος που είχαμε αύξηση της συνταξιοδοτικής δαπάνης στην περίοδο της κρίσης είναι γιατί αυξήθηκε ο αριθμός των συνταξιούχων. Μειώθηκε ο αριθμός των απασχολούμενων στο δημόσιο μέσω των χαριστικών συνταξιοδοτήσεων του πολιτικού μας συστήματος.
 
ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Μεταβολές εισοδημάτων 2008-2012, ανά πηγή εισοδήματος (σε ποσοστά)
ΠΗΓΗ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟΥ
ΣΥΝΟΛΟ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ
ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΟ 1%
Μισθοί
-30,7
-35,7
Συντάξεις
-5,8
-26,8
Ελεύθερα επαγγέλματα
-41,0
-51,5
Εμπορικές δραστηριότητες
-58,8
-73,0
Αγροτικά εισοδήματα και επιδοτήσεις
+21,0
-5,2
Ενοίκια
-28,7
-40,0
Μερίσματα - Τόκοι
-68,5
-78,3
Πηγή: T.Giannitsis. St. Zografakis (2015) όπως αναφέρεται στο Γιαννίτσης 2016
 
Η οικονομική κρίση στη χώρα μας δεν είναι εισαγόμενη αλλά έχει να κάνει με δικές μας παθογένειες όπως κατάρρευση του αναπτυξιακού και κοινωνικού προτύπου της Ελλάδας η οποία, επί 35 έτη, δαπανά ετησίως 5-10% περίπου περισσότερο απ ότι παράγει κυρίως μέσω της αλόγιστης επέκτασης ενός αναποτελεσματικού κομματοκρατούμενου και διαχειριστικά ανεπαρκούς ελλειμματικού κράτους. Στον πυρήνα των αιτιών της κρίσης βρέθηκε και το ασφαλιστικό μας σύστημα που επιδεινώθηκε γιατί είχε μετατραπεί σε ένα μηχανισμό απονομής προσόδων, αρπαγής πλούτου και παραβίασης κάθε αρχής δικαιοσύνης και ορθολογισμού με ταυτόχρονη θεώρηση από το πολιτικό σύστημα ότι παράγοντας συνταξιούχους μπορούσε να αντλήσει πολιτικά οφέλη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανταποδοτικότητας στην Ελλάδα είναι το αποτέλεσμα της έρευνας (Λεβέντη-Ματσαγκάνης 2016) ότι η αξία των συντάξεων του ΙΚΑ είναι κατά 63,600 ευρώ μεγαλύτερη από την αξία των κρατήσεων που έγιναν καθ όλο τον ασφαλιστικό βίο του ασφαλισμένου. Πριν τις περικοπές που έφερε η κρίση ήταν 123,000. Τα ποσά αυξάνονται όσο μικρότερη είναι η ηλικία συνταξιοδότησης ή όσο υψηλότερο το ποσό της σύνταξης.
 
ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΥΓΕΙΑΣ
Η μαζική ανεργία και η χρονιότητά της, η αδυναμία κάλυψης των ασφαλιστικών υποχρεώσεων κυρίως από τους ελεύθερο επαγγελματίες, και η ανασφάλιστη εργασία, οδήγησαν σε περίπου σε 2-2,5 εκατομμύρια ανασφάλιστους Έλληνες. Η θέσπιση του Health Voucher το 2013 που απευθύνθηκε σε 230.000 άτομα για 2 χρόνια, ήταν μία κάποια μερική θεραπεία που έγινε κάτω από την πίεση των «ανάλγητων δανειστών μας». Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η ασφαλιστική κάλυψη το 2013 μειώθηκε κατά 21% στη διάρκεια της κρίσης καλύπτοντας το 79% του πληθυσμού έναντι του 100% πρό κρίσεως. Το ίδιο έτος, το 12,5% του πληθυσμού διέθετε ένα κάποιο είδος ιδιωτικής ασφάλισης υγείας.
Σύμφωνα με ερωτηματολόγιο, το 59% των Ελλήνων αναγκάστηκε να μειώσει τη χρήση των υπηρεσιών υγείας μεταξύ 2011 και 2012, λόγω οικονομικών δυσχερειών  ή και εξ αιτίας εμποδίων ως προς την προσπελασιμότητα. Μεταξύ αυτών, το 84,2% ήταν άνεργοι και το 52,7% μισθωτοί ( δικαίωμα δύο απαντήσεων). Παράλληλα, 4 στους 10 Έλληνες δήλωσαν ότι οι νέες υγειονομικές δομές, κατέστησαν δυσχερέστερη την πρόσβαση σε φάρμακα και εξετάσεις (Τούντας 2016).
Το 2009, από τον πληθυσμό που έκανε χρήση υπηρεσιών σε νοσοκομείο το 73,4% επέλεγε δημόσιο ενώ το 2010 το ποσοστό αυτό εκτοξεύτηκε σε 94% λόγω των οικονομικών προβλημάτων του πληθυσμού, δηλαδή αύξηση 20%. Μεταξύ 2010 και 2011 η αύξηση ήταν της τάξης του 6%. Συνολικά μεταξύ 2010 και 2015 είχαμε αύξηση εισαγωγών στα νοσοκομεία κατά 28% : 2,250,000 περίπου εισαγωγές το 2015 έναντι 1,600,000 το 2010 (Κυριόπουλος 2016)
Είχαμε μείωση των ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας κατά 50% μέχρι το 2011 κύρια στα ιδιωτικά μαιευτήρια, την οδοντιατρική περίθαλψη και τις χειρουργικές επεμβάσεις σα ιδιωτικά νοσοκομεία. Μεταξύ 2010 και 2015 η χρήση υπηρεσιών υγείας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη κατακρεμνήστηκε κατά 140%.
Μετά την κρίση παρατηρείται αύξηση των ιδιωτικών δαπανών υγείας, ιδιαίτερα για φάρμακα και επισκέψεις σε γιατρούς. Η λήψη μειωμένης ιατρικής περίθαλψης, κύρια εξωνοσοκομειακής, οφείλεται πρωτίστως στο κόστος αλλά και λόγω αλλαγών μετά τη δημιουργία του ΕΟΠΥΥ. Σημαντικό πρόβλημα παρουσιάζει η πρόσβαση στο φάρμακο, ιδιαίτερα στους συνταξιούχους και ανέργους. 
 
ΔΑΠΑΝΕΣ ΥΓΕΙΑΣ
Μεταξύ 2005 και 2009, είχαμε αύξηση των δαπανών υγείας μεγαλύτερη από την αύξηση του ΑΕΠ της χώρας 45% έναντι 19,7% αντιστοίχως,
Οι δαπάνες υγείας διαμορφώθηκαν από 23,176δισ ευρώ το 2009, 9,76% του ΑΕΠ (69,5% δημόσιες, 30,3% ιδιωτικές) σε 14.712 δισ ευρώ το 2014 , 8,29% του ΑΕΠ (59,7% δημόσιες, 39% ιδιωτικές). Η γενική κυβέρνηση χρηματοδότησε το 28,4% της συνολικής δαπάνης 4,176 δίς ευρώ, και η κοινωνική ασφάλιση το 31,3%, 4,599 δις.  Από τις ιδιωτικές δαπάνες, η ιδιωτική ασφάλιση χρηματοδότησε το 3,6%, ενώ οι ιδιωτικές πληρωμές ήταν 35,4%, 5,202 δίσ ευρώ  πάντα το έτος 2014.
Το χαρακτηριστικό του συστήματός μας είναι η μεγάλη ιδιωτική δαπάνη υγείας με τάση αύξησης μετά το 2009 της ιδιωτικής χρηματοδότησης της νοσοκομειακής δαπάνης από 13% σε 18,7% το 2011, ενώ αντίστοιχα η δημόσια δαπάνη από 60,7% κατέρχεται στο 53,8%. Οι ιδιωτικές δαπάνες μεταξύ 2009 και 2013 παρουσιάζουν μείωση για έξωνοσοκομειακη φροντίδα. Το βάρος των δαπανών των νοικοκυριών για την υγεία μετατοπίστηκε στην περίοδο της κρίσης για κάλυψη φαρμάκων και νοσοκομειακής περίθαλψης. Όμως, μεταξύ του 2009 και 2014, ο μέσος όρος μηνιαίας δαπάνης ανά νοικοκυριό παρουσίασε μείωση κατά 21% σε απόλυτα μεγέθη.
 Για το έτος 2011, για την έξωνοσοκομειακη περίθαλψη έχουμε ως πηγή χρηματοδότησης την κεντρική κυβέρνηση κατά 9,3%, την κοινωνική ασφάλιση κατά 28,6% τα νοικοκυριά κατά 62,1%. (Τούντας, 2016)
Η μείωση της εξωνοσοκομειακής δαπάνης μεταξύ 2009 και 2012 είναι της τάξης του 44%. Σύμφωνα με το Euro Health Consumer Index 2015, η κατά κεφαλή δαπάνη υγείας στη χώρα μας βρίσκεται, σε απόλυτους αριθμούς, σε μία ενδιάμεση θέση (2,500 $ το 2013 από 3000$ το 2009) αλλά, όταν προσαρμόσουμε τις δαπάνες αυτές στις οικονομικές δυνατότητες της χώρας, τότε η Ελλάδα καταλαμβάνει την τελευταία θέση από 35 χώρες της ΕΕ.
Η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη παρουσίασε ραγδαία αύξηση από 1,278 δισ ευρώ το 2000 ανήλθε στα 5,108 δισ το 2009 και μειώθηκε ραγδαία στα 2 δισ το 2015. Σύμφωνα με τον ΕΗCI,η κατά κεφαλή πωλήσεις φαρμάκων το 2012 παραμένουν υψηλές κατέχοντας την τρίτη θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Το ίδιο και το 2013, η φαρμακευτική δαπάνη παραμένει υψηλή σε σύγκριση με τις άλλες χώρες του ΟΟΣΑ λόγω της μεγαλύτερης πτώσης του ΑΕΠ αλλά και λόγω της υψηλής τιμής των γεννοσήμων και των off patent φαρμάκων (Κυριόπουλος, 2016). Πολλώ μάλλον εάν υπολογιστούν σε μονάδες αγοραστικής δύναμης   
Η ραγδαία πτώση από 5δισ σε 2 δισ το 2015, οφείλεται κυρίως στις μειωμένες τιμές, στην υψηλή συμμετοχή των ασφαλισμένων της τάξης των 550-600 εκατ το 2015 καθώς και στα μέτρα rebate και klaw back που επιβλήθηκαν στις φαρμακευτικές εταιρείες και λιγότερο στα διαρθρωτικά μέτρα όπως η πετυχημένη ηλεκτρονική συνταγογράφιση, τα πρωτόκολλα συνταγογράφισης , η θετική λίστα.
Σε όγκο, η κατανάλωση μεταξύ 2012 και 2014 δεν μειώθηκε, αλλά αυξήθηκε στο ύψος περίπου των 60 εκ. συνταγών. Το 2013, εκτιμήθηκε ότι το 50% της επίδρασης από τη μείωση των τιμών χάθηκε λόγω της αύξησης του όγκου και της υποκατάστασης από άλλα πιο ακριβά. Το 2015 η χρήση γενοσήμων αντιπροσώπευε το 21-22% του όγκου και 22-24% των δαπανών. Για κάθε 2 παλαιά φάρμακα μόνο το ένα αντικαθίσταται από γενόσημο ενώ το δεύτερο από νεώτερο και δαπανηρότερο.
Η συμμετοχή των ασθενών στο κόστος των φαρμάκων αυξήθηκε από 12,8% τον Ιανουάριο 2012 στο 29,3% τον Ιούλιο του 2014. Το 2015, σταθεροποιήθηκε στο 25% ενώ τα εισοδήματα έχουν μειωθεί κατά 30%. Το τρέχον έτος ξεπέρασε το 30%. (Κυριόπουλος 2016)
Τα ΜΗΣΥΦΑ στην Ελλάδα είναι, σε σχέση με τις συνολικές πωλήσεις φαρμάκων εκτός νοσοκομείων, από τα χαμηλότερα στην ΕΕ, μόλις 95,9 εκ ευρώ σε αξία το 2014.
Το 2014, ο φαρμακευτικός κλάδος εξασφάλιζε 132,000 θέσεις εργασίας , 7.55 δις συνεισφορά στο ΑΕΠ, 400 εκ σε φόρους και ασφαλιστικές εισφορές και 150 εκ σε επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη. Μεταξύ του 2009 και 2013, είχαμε μείωση κατά 9600 θέσεων εργασίας.
Η οικονομική κρίση επέφερε σημαντική μείωση των πωλήσεων καθώς και των απασχολούμενων στον τομέα του φαρμάκου. Επέφερε επίσης απώλειες φορολογικών εσόδων ύψους 207εκατομμυρίων ταυτόχρονα με τη συρρίκνωση της εγχώριας παραγωγής η οποία ήταν 890εκ ευρώ. Το ισοζύγιο μειώθηκε μεταξύ 2009 και 2014. Το 2009 είχαμε εισαγωγές 4.025 εκ με εξαγωγές 971 εκ (ισοζύγιο -3054 εκ) Το 2014 είχαμε 2.698 εκ εισαγωγές με 1049 εκ εξαγωγές και ισοζύγιο -1698 εκ.(Σ.Φ.Ε.Ε 2015)
 
ΥΠΟΔΟΜΕΣ
Η χώρα μας διαθέτει 136 νοσοκομεία, 5 στρατιωτικά νοσοκομεία και 350 κέντρα υγείας. Η κάλυψη των κλινών των νοσοκομείων συνολικά αυξήθηκε μεταξύ 2009 και 2012 και φθάνει από 50-60 έως 80%, ανάλογα με την κατηγορία κατάταξης. Μικρότερη κάλυψη παρουσιάζουν τα άνω των 400 κλινών.
Η Ελλάδα το 2013, διέθετε τον υψηλότερο αριθμό ιατρών 6,3/1000 κατοίκους έναντι 3,3 του μέσου όρου των χωρών του ΟΟΣΑ, αλλά τη μικρότερη αναλογία νοσηλευτικού προσωπικού, 3,6/1000 κατοίκους (2012), έναντι 8 της ΕΕ 28)
Οι νοσηλευτικές κλίνες 4,8/1000 κατοίκους,  είναι στο μέσο όρο του ΟΟΣΑ (25) για το 2013, χωρίς μείωση από το 2000,  έναντι εμφανούς τάσεως μειώσεως σχεδόν σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες του ΟΟΣΑ
Την περίοδο 2010-2012 με τη συγχώνευση νοσοκομείων είχαμε μείωση κλινών από 33.853 σε 30,886 σύμφωνα με τον υγειονομικό χάρτη του Υπουργείου Υγείας ή από 54.012 (σύνολο δημοσίων και ιδιωτικών) σε 53.773 κλίνες.
Θετικό κρίνεται το γεγονός της ενοποίησης των ταμείων υγείας, πρόταση η οποία βρισκόταν στο δημόσιο διάλογο από το 1988 (Σκουτέλης, 1989) ,  η παραχώρηση των πολυιατρίων του ΙΚΑ στο ΠΕΔΥ και η ενοποίηση του δημοσίου συστήματος Π.Φ.Υ.
Η πυκνότητα των φαρμακείων στην Ελλάδα είναι η υψηλότερη μεταξύ των κατοίκων της ΕΕ 28, καθώς αντιστοιχούν σε 99 φαρμακεία ανά 100,000 κατοίκους έναντι 31 (έτος 2013)
 
ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Προτάσεις για την οικονομία δεν είναι στην αρμοδιότητά και στις δυνατότητες του παρόντος άρθρου ή του συγγραφέα, απλά θα ήθελα να σημειώσω ότι η παρούσα κρίση, δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά και πολιτική και κοινωνική.
Η χώρα μας δεν θα μπορέσει να ανακάμψει, εάν δεν γίνει ταυτόχρονα και μία μικρή πολιτιστική επανάσταση ενάντια στην κουλτούρα της «ήσσονος  προσπαθείας» και στον αρνητικό τρόπο που βλέπουμε το επιχειρείν.
Για να βγούμε από την κρίση χρειαζόμαστε ανάπτυξη. Για την ανάπτυξη χρειάζονται μαζικές επενδύσεις. Για να έρθουν επενδύσεις χρειάζεται πολιτική σταθερότητα και το κατάλληλο νομικό, διοικητικό, δικαστικό, φορολογικό, εργασιακό περιβάλλον. Θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι δεν υπάρχουν «ζημιοσκοπικές» επενδύσεις αλλά όλες αποσκοπούν στο κέρδος.
 
ΝΕΕΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
ΥΓΕΙΑ
Συνήθως, οι προτάσεις βελτίωσης ή αλλαγών στον τομέα υγείας ή ασφάλισης από τις διάφορες επιτροπές εργασίας ή κυρίως τα κόμματα, λαμβάνουν τη μορφή τηλεφωνικού καταλόγου, όπου η ουσία πνίγεται στις δευτερεύουσες λεπτομέρειες , οι οποίες, αν και σωστές, οδηγούν σε αναποτελεσματικότητα την μεταρρυθμιστική πρόταση.
Στον τομέα της ασφάλισης υγείας και ως εκ τούτου και της χρηματοδότησης του τομέα υγείας, η πραγματικότητα των 2-2,5 εκατ ανασφαλίστων, οι διεθνείς τάσεις, η μη απόδοση των εισφορών από τους φορείς στον ΕΟΠΥΥ, τα ελλείμματα των νοσοκομείων και η ανάγκη ελάφρυνσης των επιβαρύνσεων της εργασίας θέτει στο διάλογο την κατάργηση της ασφάλισης υγείας και την ανάληψη της χρηματοδότησης των νοσοκομείων από τη φορολογία.
Υπάρχει η πραγματικότητα των περίπου 4 δισ της συμμετοχής της ασφάλισης στην παρούσα χρηματοδότηση η οποία, σε περίοδο κρίσης δεν είναι εύκολο να ξεπεραστεί. Εάν όμως η μεταρρύθμιση συνδυαστεί με μία πολιτική ελάφρυνσης των επιχειρήσεων έντασης εργασίας , τα οφέλη στην οικονομία μέσο μακροπρόθεσμα, θα αντισταθμίσουν την κρατική επιβάρυνση. Ίσως να χρειαστεί χρηματοδότηση της τάξης των 2 δισ για τον πρώτο χρόνο (Λιαρόπουλος, 2015)
Φυσικά, η ριζική αλλαγή στην πηγή χρηματοδότησης θα πρέπει να συνδυαστεί και με αλλαγές στις τεχνικές χρηματοδότησης του όλου συστήματος καθώς και με μία πολιτιστική επανάσταση που θα κάνει το σύστημα υγείας πελατοκεντρικό και θα εξαλείψει την «κινητοποιητική» διαφθορά του.
Αξίζει τον κόπο να προσεγγίσουμε τη μελέτη μερικής κάλυψης ορισμένων υπηρεσιών κατά το γαλλικό πρότυπο ώστε το υπόλοιπο της συμμετοχής να καλύπτεται μέσω της ανάπτυξης ενός ιδιωτικού συστήματος ασφαλιστικών εταιρειών τύπου αμοιβαιότητας (mutuelles)
Η δυνατότητα να αυξηθούν οι χαμηλές δημόσιες δαπάνες από το 5% τώρα στο 6% όπως ευχόμαστε πολλοί στη βιβλιογραφία, φαίνεται δύσκολο στην παρούσα συγκυρία. Προέχει να αυξήσουμε την αποδοτικότητα και ποιότητα του συστήματος με μεγιστοποίηση του αποτελέσματος αξιοποιώντας καλύτερα τους υπάρχοντες πόρους. Μία μαζική συγχώνευση και κλείσιμο νοσοκομείων αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο μίας τέτοιας πολιτικής. Δεν έχουμε ανάγκη πάνω από 1 ή 2 στρατιωτικών νοσοκομείων ούτε πάνω από 100 πολιτικών αντίστοιχα. Η μαζική κατάργησή τους στο πλαίσιο ενός νέου οργανισμού, ανάλογα με τις ανάγκες του πληθυσμού κάθε περιφέρειας, θα συνδυαστεί με δημιουργία μονάδων χρονίως πασχόντων, μονάδων ημερήσιας νοσηλείας, θέσπιση χειρουργείων ημέρας, αλλά και λειτουργική συγχώνευση νοσοκομείων με πνεύμα συμπληρωματικότητας ειδικοτήτων. Οι δαπάνες θα κατανεμηθούν σε περιφερειακή βάση με πριμοδότηση ή penalty ανάλογα με τις δια περιφερειακές ροές. Δηλαδή συνολική αναδιάρθρωση που θα ξεφεύγει από τα Βρετανο- Σοβιετικά πλαίσια του παρόντος συστήματος.
Η διοίκηση των νοσοκομείων θα πρέπει να ξεφύγει από τους πελατειακούς ερασιτεχνισμούς του παρόντος με σύγχρονη διοίκηση σε ένα ελεγχόμενο, ανταγωνιστικό περιβάλλον μεταξύ τους (Managed competition, έννοια που εισήγαγε ο Enthoven)
Δεν έχει νόημα η δημιουργία του μονοψωνίου του ΕΟΠΥΥ εφόσον δεν υπάρχει καμία ελαστικότητα στην παροχή των υπηρεσιών από τα νοσοκομεία. Το ίδιο, τα σύγχρονα τεχνικά εργαλεία όπως η σωστή τεχνική της χρηματοδότησης μέσω των ΚΕΝ (diagnosis related groups) και ο αναγκαίος σφαιρικός προϋπολογισμός (global budjet) δεν μπορούν να αποδώσουν σε ένα περιβάλλον όπου τα νοσοκομεία δεν ανταποκρίνονται στις πιέσεις και απαιτήσεις του μονοψωνίου, δηλαδή χωρίς συνεχείς ανακατατάξεις κλινικών , κινητικότητα προσωπικού, αυξομειώσεις στην παροχή υπηρεσιών.
Τα κέντρα υγείας θα πρέπει να συνδεθούν λειτουργικά χωρίς ανταγωνισμούς με τους συμβασιούχους γιατρούς του ΕΟΠΥΥ με στόχο την αναβάθμιση των υπηρεσιών, την απρόσκοπτη προσπελασιμότητα στις υπηρεσίες προς όφελος των ασθενών
 
ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ
Το να ζητήσουμε την εξάλειψη όλων των παραγόντων (δημογραφική ανισορροπία, καταχρήσεις, διαχειριστική ανεπάρκεια, εισφοροδιαφυγή κλπ) που συντέλεσαν στην ασφαλιστική κρίση δεν αποτελούν πλέον προτάσεις σήμερα. Εξυπακούεται ότι πρέπει να γίνουν «χθες».
Ενώ το διανεμητικό σύστημα πλεονεκτεί έναντι του κεφαλαιοποιητικού, η αναξιοπιστία του κράτους στη διαχείριση των ασφαλιστικών σχέσεων, η έλλειψη σεβασμού στους ασφαλισμένους και τους κανόνες από το δημόσιο και το πολιτικό σύστημα, αναγκάζουν πολλούς μελετητές να ξανά θέσουν το πρόβλημα της εισαγωγής κεφαλαιοποιητικής διάστασης στο ασφαλιστικό σύστημα. Αυτό θα είχε νόημα από πλευράς εξασφάλισης εάν ξέφευγε από τη δημόσια εξουσία και διαχείριση. Οι υπάρχουσες όμως υποχρεώσεις τόσο στην προηγούμενη γενεά όσο και στην παρούσα των ήδη ασφαλισμένων, αποτρέπουν μία τέτοια ανατροπή.  
Μπορεί όμως να εισαχθεί μία οιονεί κεφαλαιοποιητική διάσταση υπό μορφή ατομικών λογαριασμών στο ανταποδοτικό σκέλος της σύνταξης όπως προτείνεται παρακάτω.
Το ότι οι δαπάνες συντάξεων ανήλθαν από το 13,8% στο 16,4% (βλέπε εισαγωγή) οφείλεται κατά βάση στη συρρίκνωση της οικονομίας παράλληλα με την αύξηση των συνταξιούχων. Ως εκ τούτου, καμιά «θεραπεία» του προβλήματος δεν μπορεί να επιτευχθεί εάν οι πολιτικές επίλυσης του ασφαλιστικού δεν συνδεθούν με μία πραγματική πολιτική μεγέθυνσης της οικονομίας (Γιαννίτσης,2016) επέκτασης της παραγωγικής βάσης, αλλά και αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, από τις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις που λαθροβιούν εις βάρος των εισφορών, της φορολογίας και του ΦΠΑ. Όλα αυτά, θα δώσουν ώθηση στα έσοδα της ασφάλισης μέσω της αύξησης της απασχόλησης, της αύξησης του πλούτου και των φορολογικών εσόδων.
Παράλληλα, πρέπει να επιχειρηθούν μία σειρά από «χειρουργικές επεμβάσεις» στο υπάρχον σύστημα παροχών με δύο στόχους :
Ένα να επιβαρυνθούν οι ωφεληθέντες από τις καταχρηστικές παροχές (συντάξεις ΔΕΚΟ, Τραπεζών, Δημοσίου, πρoώρως συνταξιοδοτηθέντων ). Δύο να αμβλυνθούν οι αδικίες για ασφαλισμένους που κατέβαλαν υψηλές εισφορές δια μακράν περίοδο.
Είναι ανάγκη να αποκατασταθεί «η εμπιστοσύνη και η ανταποδοτικότητα» οι οποίες είναι απαραίτητες για τη νομιμοποίηση του συστήματος. Οι πρόσφατες αντιδράσεις, κύρια από τους αυτό απασχολούμενους οφείλονται εν πολλοίς ακριβώς σε αυτή την απονομιμοποίηση και έλλειψη εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα λόγω των ανερμάτιστων παρεμβάσεων των τελευταίων χρόνων ή και των νέων προτάσεων.
Σήμερα, οι νέες γενιές αντιδρούν γιατί πληρώνουν για τις παλαιότερες. Πληρώνουν με τους χαμηλούς μισθούς, με την αυξημένη φορολογία, με την ανεργία, με αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών που μειώνουν περισσότερο το εισόδημα. Πληρώνουν την απληστία των παλαιότερων γενεών και την ανεύθυνη, κοντόφθαλμη θεώρηση του πολιτικού και συνδικαλιστικού μας συστήματος. Αντιλαμβάνονται ότι δεν έχουν καμιά προοπτική να αντλήσουν οφέλη από αυτά τα βάρη, (το colpo grosso του κυρίου Τήνιου) και επί πλέον θα αποπληρώσουν και το συσσωρευμένο χρέος.
Η προτεινόμενη νέα αρχιτεκτονική του συστήματος θα μπορούσε να περιλαμβάνει: μία εθνική βασική σύνταξη στο 67ο έτος της ηλικίας, χρηματοδοτούμενη από τη φορολογία χωρίς σύνδεση με τον ασφαλιστικό βίο και με προϋποθέσεις εισοδήματος από άλλες πηγές. Η Εθνική Βασική Σύνταξη θα είναι συνδεδεμένη με την όλη πολιτική του κατωτέρου εγγυημένου εισοδήματος το οποίο πλέον είναι μία κοινωνική αναγκαιότητα και θεσπίζεται σε όλες τις χώρες. Φυσικά το ύψος θα είναι ανάλογα με τα οικονομικά της χώρας.
Στην Εθνική Σύνταξη προστίθεται η σύνταξη που προέρχεται από τις καταβαλλόμενες εισφορές, καθαρά ανταποδοτική χωρίς ελάχιστο χρόνο ασφάλισης
Ταυτόχρονα θα πρέπει να επιχειρηθεί αναμόρφωση των κατωτέρων ορίων της σημερινής πραγματικότητας τα οποία είναι υπερτιμημένα για τουλάχιστον 3 κλάσεις, δηλαδή ομάδες ασφαλισμένων που οι καταβαλλόμενες εισφορές τους τα κατέτασσαν σε μία ασφαλιστική κλάση μέσω χαριστικών αποφάσεων του πολιτικού μας συστήματος εντάσοντο σε υψηλότερες κλάσεις με μεγαλύτερη σύνταξη χωρίς τις επιπλέον εισφορές. Με άλλα λόγια, η ηθική νομιμοποίηση επιβάλλει μειώσεις – έστω και συμβολικές- και στις χαμηλές συντάξεις.  
Η επικουρική, όπου θα υπάρχει, δεν θα πρέπει να έχει καμία σχέση με το κράτος. Θα χορηγείται από την κοινωνική ασφάλιση ή ακόμα και από εργασιακές ή ιδιωτικές ασφαλίσεις με τα ίδια φορολογικά κίνητρα όπως των δημοσίων ασφαλιστικών ταμείων. Φυσικά με πλήρη ελευθερία στη διαχείριση.
Συμπερασματικά θα πρέπει να κρατήσουμε και να θέσουμε στη συζήτηση μερικά βασικά σημεία :
  • Το μέλλον της Ασφάλισης υγείας οφείλουμε να το δούμε κάτω από το πρίσμα της νέας πραγματικότητας και ίσως θα πρέπει να επιχειρηθεί πλήρης ανατροπή – κατάργηση με τα επιχειρήματα που αναφέρθηκαν παραπάνω.
  • Η αποδοτικότητα των πάντα περιορισμένων πόρων για την υγεία δεν μπορεί να αυξηθεί εάν το πολιτικό μας σύστημα δεν επιτρέψει την πλήρη επαγγελματική – τεχνοκρατική διαχείριση των μονάδων υγείας. Τα τεχνικά εργαλεία είναι γνωστά. Η πολιτική βούληση είναι δέσμια του κομματικού-πελατειακού συστήματος.
  • Το ασφαλιστικό μας σύστημα δεν πρόκειται ποτέ να είναι βιώσιμο εάν το προσεγγίζουμε με όρους αύξησης της χρηματοδότησης και διαφοροποίησης των πηγών της, αγαπημένη αλλά λανθασμένη πρόταση της ΓΣΕΕ εδώ και δεκαετίες. Η μαζική μείωση των δαπανών είναι μία από τις απαραίτητες προϋποθέσεις ανακούφισης και απελευθέρωσης της οικονομίας. Η απελευθε-ρωμένη οικονομία, μαζί με τις άλλες προϋποθέσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω, μπορεί να μεγεθυνθεί και να ανταποδώσει τους αναγκαίους πόρους στην κοινωνική ασφάλιση. Διαφορετικά οδηγούμαστε σε πλήρη πτωχοποίηση της Ελληνικής κοινωνίας όπου θα μοιραζόμαστε, χωρίς ανισότητες, τη φτώχεια μας
Μερικοί Μαρξιστές φίλοι, διαβάζουν μόνο τις αριστερές σελίδες του ριζοσπάστη, κι όχι σοσιαλιστή, Thomas Piketty για τις διευρυμένες ανισότητες της δυτικής κοινωνίας. Παραβλέπουν ότι αυτό οφείλεται, από το 1970 και μετά, στη διεύρυνση των ανισοτήτων εντός της μισθωτής εργασίας λόγω των αυξημένων αποδοχών στον τομέα των υπηρεσιών έναντι της συρρικνούμενης βιομηχανικής παραγωγής και ονειρεύονται τη «φωτιά στον κάμπο» της νεότητάς μας. Παράλληλα, τυφλωμένοι με τον, εν μέρει υποκριτικό, Δυτικό ναρκισσισμό μας, παραβλέπουμε ότι η μεγάλη ανάπτυξη στον υπόλοιπο πλανήτη (Κίνα, Ινδίες, Βραζιλία κλπ.) οδήγησε για πρώτη φορά την πτώση του ποσοστού κάτω από τα όρια της φτώχιας: στο 9,6% το 2015 από 13% το 2012 και 29%το 1994 (ανακοίνωση Παγκόσμιας Τράπεζας 4/10/2015)
 
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Health Consumer Power house, Euro Health Consumer Index (ECHI) (2016)         2015 Report (2016/01/26) Available from: http://www.healthpowerhouse.com
OECD. (2014)  Society at a glance 2014 Highlights Greece the Crisis and its Aftermath OECD 2014 (http://www.oecd.org/greece/
Γιαννίτσης Τάσος (2016) Το Ασφαλιστικό και η Κρίση.  Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ, Αθήνα
Κυριόπουλος Γ., Αθανασάκης Κ., Παβή Ε.  (2012).  Οικονομική Κρίση και Υγεία  Εκδόσεις Καστανιώτης Αθήνα 2012
Κυριόπουλος Γ. (2016) Προσωπικές συζητήσεις
Λεβέντη Χρ. -  Ματσαγγάνης Μ.  (2016) Η Ανταποδοτικότητα των Ασφαλειών στην Ελλάδα. Ενημερωτικό Δελτίο της Ομάδας Ανάλυσης Δημόσιας Πολιτικής του ΟΠΑ 9/2016.  www.paru.gr
Λιαρόπουλος Λ. (2015) Προσωπικές συζητήσεις
Σκουτέλης, Γ. (1989).  Ενιαίος Φορέας Υγείας, Οικονομία και Υγεία, Πρακτικά Α Πανελληνίου Συνεδρίου Οικονομικών Υγείας. σελ 133-138 Κέντρο Κοινωνικών Επιστημών Υγείας Αθήνα 1989
Σκουτέλης Γ. (1990) Κοινωνικές Ασφαλίσεις: Ανάπτυξη και Κρίση. Κέντρο Κοινωνικών Επιστημών Υγείας. Αθήνα 1990
Στρατόπουλος Γ. (2016) Η Ακτινογραφία του Ασφαλιστικού www.protagon.gr  11/4/2016. 
Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (2015). Η Φαρμακευτική Αγορά στην Ελλάδα 2014: Γεγονότα και Στοιχεία Παρατηρητήριο Οικονομικών Υγείας Νοέμβριος 2015 ΙΟΒΕ
Τήνιος Π. (2016) Παιχνίδι με Σπίρτα σε Πυριτιδαποθήκη  Οικονομική Καθημερινή 31/1/2016
Τούντας Γ. & Συνεργάτες (2016).  (Πληρέστατη πηγή στοιχείων και βιβλιογραφίας) Η Υγεία των Ελλήνων στην Κρίση.  Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής, Μάρτιος 2016. σελ 209-324 & 332-336 http://www.dianeosis.org/2016/03/greek-health -proposals/
 
 
 
 
 
Τα περισσότερα στοιχεία προέρχονται από :
Σύστημα Λογαριασμών Υγείας (ΣΛΥ) μεθοδολογία ΣΛΥ 2011 (οι Πίνακες είναι διαθέσιμοι στον ιστότοπο της ΕΛΣΤΑΤ)
ΕΛΣΤΑΤ (Ελληνική Στατιστική Αρχή) http://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication
EUROSTAT Data base 2015 available from : http://www.ec.europa.eu/eurostat/data/database
Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) http://www.oecd.org/els/health-systems                                                                   http://www.oecd360.org
 
 
 
 
 
 ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΓΗΡΑΤΟΣ: Αναμόρφωση της Αρχιτεκτονικής
Δρ. Γ.Δ.ΣΚΟΥΤΕΛΗΣ
Νεφρολόγος, MSc Κοινωνικές
και Οικονομικές Επιστήμες Υγείας (PARIS VIII)
 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στο παρόν άρθρο, θα επιχειρηθεί μία σύντομος περιγραφή της κατάστασης στην υγεία και την ασφάλιση πριν και μετά την κρίση και η διαμόρφωση μιας πρότασης για στρατηγική αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής του συστήματος στους ασφαλιστικούς κινδύνους της ασθένειας και του γήρατος.
Δεν θα πρέπει να έχουμε αυταπάτες ότι, με την παρούσα δημοσιονομική πίεση και την οικονομική κρίση, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν, από οικονομική και πολιτική άποψη, συνθήκες ευνοϊκές για τη διαμόρφωση στρατηγικής αλλαγών και πραγματικών μεταρρυθμίσεων του συστήματος κοινωνικής προστασίας. Οι αναμενόμενες αλλαγές, δεν είναι παρά μηχανισμός αύξησης εσόδων, κατά το colpo grosso της θέσπισης των επικουρικών συντάξεων της δεκαετίας του 1980 (Τήνιος 2016) και δευτερευόντως μεταρρυθμιστική θεραπεία των κακώς εχόντων του συστήματος, που όντως μερικώς επιτυγχάνεται.
Πριν την προσέγγιση του ζητήματος, θα ήθελα να αναφερθώ σε μερικές γενικές θεωρητικές αρχές που προδιαγράφουν και τα όρια των πιθανών αλλαγών και παρεμβάσεων: (Σκουτέλης,1990)
  • Μεταρρυθμιστικές ανατροπές της αρχιτεκτονικής ενός συστήματος δεν μπορεί να γίνουν χωρίς να ληφθεί υποψιν η θεσμική, ιστορική, κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα και παράδοση του ήδη υπάρχοντος συστήματος.
  • Η υποχρεωτικότητα της κοινωνικής ασφάλισης έχει ουσιαστικά απαντηθεί από τον 19ο αιώνα και δεν τίθεται πλέον σε αμφισβήτηση.
  • Η ασφάλιση γήρατος μέσω εισφορών (διανεμητικό σύστημα, pay-as-you-go) στηρίζεται στην αλληλεγγύη μεταξύ εργαζομένων και μεταξύ γενεών, αλλά, δεν αποτελεί θεωρητικά, μηχανισμό αναδιανομής. Πρόκειται για τεχνική με την οποία η εισπραχθείσες για ένα χρονικό διάστημα εισφορές (συνήθως ένα χρόνο) χρηματοδοτούν τις δαπάνες του ίδιου χρονικού διαστήματος. Αντίθετα από τα συστήματα υγείας, που επιτυγχάνουν αναδιανομή. Η νόθευση ή / και κατάργηση της ανταποδοτικότητας απονομιμοποιεί το όλο σύστημα στα μάτια των ασφαλισμένων. Με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα (funded capitalization) οι ασφαλιστικές εισφορές συγκεντρώνονται με ανατοκισμό σε μεγάλα αποθετικά ικανά να καλύψουν τους ασφαλιστικούς κινδύνους ενός ατόμου ή μίας κοινωνικής ομάδας.
  • Η παρέμβαση της κοινωνικής ασφάλισης ποτέ δεν καλύπτει 100% τον αντίστοιχο κοινωνικό κίνδυνο, ούτε οι παροχές της μπορούνε να αποτελέσουν μέσα πλουτισμού των ασφαλισμένων (το 2009 είχαμε αναπλήρωση εισοδήματος 95,7% στην Ελλάδα, 53,3% στη Γαλλία, 43% στη Γερμανία, 33,5% στο ΗΒ – στοιχεία του ΟΟΣΑ για 30 χώρες)
  • Το Ελληνικό Σύστημα Κοινωνικής Προστασίας αποδείχτηκε διαχρονικά αναποτελεσματικό. Όλο το διάστημα από το 1986 έως το 2009 σύμφωνα με τα στοιχεία, η παρέμβασή του (κοινωνικές μεταβιβάσεις) επιτυγχάνει άνοδο των ορίων της φτώχιας του πληθυσμού μόνο κατά 1-2 εκατοστιαίες μονάδες (από 18-20% σε 21-22%) ενώ στις άλλες χώρες της ΕΕ η άνοδος είναι της τάξης του 5-15%, παρ όλο που οι κοινωνικές δαπάνες σε ποσοστό του ΑΕΠ ήταν αντίστοιχες των άλλων χωρών της ΕΕ (Ε 28 29,7%, Ελλάς 29,1% για το έτος 2009)
  • Το ίδιο αναποτελεσματικό φαίνεται και το σύστημα υγείας στη χώρα μας όπου το 2009, οι συνολικές δαπάνες υγείας ήταν 9,76% του ΑΕΠ έναντι 10% για την Ευρωζώνη, χωρίς φυσικά να υπάρχει ταύτιση ποιοτικών χαρακτηριστικών και αποτελέσματος- κι αυτό, προ της κρίσεως. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ετήσιας αξιολόγησης συστημάτων υγείας 35 χωρών. Από το Euro Health Consumer Index (ECHI), η Ελλάδα το 2015, βρισκόταν στην 28η θέση έναντι της 22ας το 2012, πίσω από Λετονία, Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Αλβανία, Πολωνία και πριν τη FYROM). (ECHI, 2016)
  • Η κύρια αιτία της οικονομικής ανισορροπίας ( ελλείμματα ) του συστήματος της Κοινωνικής Ασφάλισης είναι η ηθελημένη παραγνώριση των δημογραφικών εξελίξεων από τις πολιτικές και συνδικαλιστικές ηγεσίες και εν τέλει, απ όλη την ελληνική κοινωνία. Αυτό οδήγησε στην κατάρρευση της σχέσης εργαζομένων προς συνταξιούχους και εισοδήματος από εργασία προς εισόδημα από συντάξεις (1/3,66 το 1975, 1/316 το 1980, 1/2,46 το 1990, 1/1,84 το 2000, 1/1,7 το 2009, 1/1,23 το 2013 η σχέση συνταξιούχων – εργαζομένων, ενώ το δηλωμένο εισόδημα από συνταξιούχους ήταν το 40% του συνόλου των εισοδημάτων το 2008 και 62,5% το 2012). Η κακοδιαχείριση, ο πολυκερματισμός, η άσκηση κοινωνικής πολιτικής χωρίς πρόσθετους πόρους, η εισφοροδιαφυγή, οι καταχρηστικές παροχές χωρίς προϋποθέσεις, η μη επαγγελματική αξιοποίηση των αποθεματικών κλπ αποτελούν επιπρόσθετους παράγοντες επιβάρυνσης
  • Θα πρέπει να σταματήσει η καλλιέργεια του μύθου στην ελληνική κοινωνία ότι η οικονομική κρίση ήταν αποτέλεσμα της επιβολής των μνημονίων και της σαδιστικής εμμονής των δανειστών ( πέρα από τα λάθη τους ) να υποταχτεί και καταστραφεί η Ελληνική Οικονομία. Η βαθύτερη ανάλυση της οικονομίας και της πολιτικής δείχνει ότι οι κεντρικοί μηχανισμοί δημιουργίας της κρίσης ήταν γενικότεροι. Το Ασφαλιστικό όμως, έπαιξε καταλυτικό ρόλο στη βίαιη ανατροπή των ισορροπιών και στη γένεση της κρίσης. ( Γιαννίτσης 2016). Η συνταξιοδοτική δαπάνη ήταν 13,8% του ΑΕΠ το 2009 με κρατική χρηματοδότηση των ασφαλιστικών ελλειμμάτων ως ποσοστό του ΑΕΠ στο 9,7% ήτοι. 23δισ ευρώ. Τα αντίστοιχα μεγέθη στην ΕΕ είναι της τάξης του 12% με κρατική χρηματοδότηση στο 2,5%.
Από το 2000 έως το 2009, ο κρατικός προϋπολογισμός προσέφερε στα ταμία 98 δίσ που αντιστοιχεί στο 61% της αύξησης του δημοσίου χρέους. Η απομείωση των αποθεματικών των ταμείων για να επιτευχθεί το κέρδος των 106 δίσ. του PSI ήταν μόλις 13,4 δίσ. δηλαδή πολύ λιγότερα από την ετήσια επιχορήγηση από το κράτος. Πρέπει να τελειώσει ο μύθος ότι οι ζημιές από το PSI είναι η αιτία της μείωσης των κυρίων συντάξεων. Τα ταμία που καταβάλουν το 95% των κύριων συντάξεων (ΙΚΑ, ΟΓΑ, ΟΑΕΕ, ΝΑΤ, Γεν.Λογ. Κράτους) είχαν ζημιές 1,7 δίσ. για επιχορήγηση 13,8 δίσ. (2012 πηγή Τράπεζα της Ελλάδος). Ο λόγος που τα ταμία είχαν πολύ μικρές ζημιές είναι η αδυναμία τους να συσσωρεύσουν αποθεματικά κεφάλαια εφόσον για δεκαετίες ήταν ελλειμματικά και επιδοτούμενα από το κράτος (Στρατόπουλος 2016)
Η ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ
 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ:
Η οικονομία της χώρας μας βρίσκεται σε ύφεση από το 2008 μέχρι σήμερα με μία μικρή αναλαμπή στο τέλος του 2014 και εκ νέου πτώση το 2015. Η συνολική πτώση του ΑΕΠ μεταξύ του 2007 – 2013 ήταν κατά -26,3% ή 66 δίσ ευρώ. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Reuters, οι έλληνες μεταξύ του 2008-2015, έγιναν φτωχότεροι κατά 40%, ενώ τα εισοδήματα το 2014 έχουν πέσει στο επίπεδο του 2003 με κίνδυνο φτώχειας (μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις ) 22,1% το 2014 ή 27% εάν λάβουμε ως αφετηρία τα πρό κρίσεως εισοδήματα.
Η ανεργία ανήλθε στο 27,3% το 2013 και στο 26,5 το 2014. Το 2015 είχαμε 1.274.400 ανέργους για 3.536.200 απασχολούμενους, δηλαδή ποσοστό απασχόλησης 38,1% ( η κανονική κατάσταση της απασχόλησης είναι από 60-80% ανάλογα για γυναίκες ή άντρες στις διάφορες ανεπτυγμένες χώρες), 2.021.000 (3/2015) συνταξιούχους και πληθυσμό μη οικονομικά ενεργό 4.471.500 άτομα.
Την ίδια περίοδο η σημαντική υποχώρηση των εισοδημάτων, οδήγησε και σε σημαντική υποχώρηση των τιμών με αποτέλεσμα να καταγράφεται συνεχής αποπληθωρισμός.
Η υποχώρηση όμως των εισοδημάτων, όπως φαίνεται στον Πίνακα 1 δεν ήταν ίδια στις συντάξεις και τη μισθωτή εργασία πράγμα που έχει αντανάκλαση στη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης
Το 2014, λόγω της μεγαλύτερης πτώσης του ΑΕΠ σε σχέση με τις μειώσεις των συνταξιοδοτικών δαπανών, η συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ, ανήλθε στο 16,4%, με κρατική χρηματοδότηση των ασφαλιστικών ελλειμμάτων στο 9,5% του ΑΕΠ ήτοι σε απόλυτα μεγέθη 17 δίσ ευρώ.  Παρ όλη τη μείωση της δαπάνης από 23 δις το 2009 σε 17 δις το 2014 λόγω της μείωσης των συντάξεων το 2010 η σχέση ασφαλιστικών ελλειμμάτων προς το ΑΕΠ, το 2014 δημιούργησε διπλάσιο σχεδόν βάρος απ ότι το έτος 2000. 9,5% του ΑΕΠ έναντι 5,2% του ΑΕΠ το 2000 ( η κρατική χρηματοδότηση το 2000 ήταν 7,4 δίσ ευρώ). Ο λόγος που είχαμε αύξηση της συνταξιοδοτικής δαπάνης στην περίοδο της κρίσης είναι γιατί αυξήθηκε ο αριθμός των συνταξιούχων. Μειώθηκε ο αριθμός των απασχολούμενων στο δημόσιο μέσω των χαριστικών συνταξιοδοτήσεων του πολιτικού μας συστήματος.
 
ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Μεταβολές εισοδημάτων 2008-2012, ανά πηγή εισοδήματος (σε ποσοστά)
ΠΗΓΗ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟΥ
ΣΥΝΟΛΟ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ
ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΟ 1%
Μισθοί
-30,7
-35,7
Συντάξεις
-5,8
-26,8
Ελεύθερα επαγγέλματα
-41,0
-51,5
Εμπορικές δραστηριότητες
-58,8
-73,0
Αγροτικά εισοδήματα και επιδοτήσεις
+21,0
-5,2
Ενοίκια
-28,7
-40,0
Μερίσματα - Τόκοι
-68,5
-78,3
Πηγή: T.Giannitsis. St. Zografakis (2015) όπως αναφέρεται στο Γιαννίτσης 2016
 
Η οικονομική κρίση στη χώρα μας δεν είναι εισαγόμενη αλλά έχει να κάνει με δικές μας παθογένειες όπως κατάρρευση του αναπτυξιακού και κοινωνικού προτύπου της Ελλάδας η οποία, επί 35 έτη, δαπανά ετησίως 5-10% περίπου περισσότερο απ ότι παράγει κυρίως μέσω της αλόγιστης επέκτασης ενός αναποτελεσματικού κομματοκρατούμενου και διαχειριστικά ανεπαρκούς ελλειμματικού κράτους. Στον πυρήνα των αιτιών της κρίσης βρέθηκε και το ασφαλιστικό μας σύστημα που επιδεινώθηκε γιατί είχε μετατραπεί σε ένα μηχανισμό απονομής προσόδων, αρπαγής πλούτου και παραβίασης κάθε αρχής δικαιοσύνης και ορθολογισμού με ταυτόχρονη θεώρηση από το πολιτικό σύστημα ότι παράγοντας συνταξιούχους μπορούσε να αντλήσει πολιτικά οφέλη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανταποδοτικότητας στην Ελλάδα είναι το αποτέλεσμα της έρευνας (Λεβέντη-Ματσαγκάνης 2016) ότι η αξία των συντάξεων του ΙΚΑ είναι κατά 63,600 ευρώ μεγαλύτερη από την αξία των κρατήσεων που έγιναν καθ όλο τον ασφαλιστικό βίο του ασφαλισμένου. Πριν τις περικοπές που έφερε η κρίση ήταν 123,000. Τα ποσά αυξάνονται όσο μικρότερη είναι η ηλικία συνταξιοδότησης ή όσο υψηλότερο το ποσό της σύνταξης.
 
ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΥΓΕΙΑΣ
Η μαζική ανεργία και η χρονιότητά της, η αδυναμία κάλυψης των ασφαλιστικών υποχρεώσεων κυρίως από τους ελεύθερο επαγγελματίες, και η ανασφάλιστη εργασία, οδήγησαν σε περίπου σε 2-2,5 εκατομμύρια ανασφάλιστους Έλληνες. Η θέσπιση του Health Voucher το 2013 που απευθύνθηκε σε 230.000 άτομα για 2 χρόνια, ήταν μία κάποια μερική θεραπεία που έγινε κάτω από την πίεση των «ανάλγητων δανειστών μας». Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η ασφαλιστική κάλυψη το 2013 μειώθηκε κατά 21% στη διάρκεια της κρίσης καλύπτοντας το 79% του πληθυσμού έναντι του 100% πρό κρίσεως. Το ίδιο έτος, το 12,5% του πληθυσμού διέθετε ένα κάποιο είδος ιδιωτικής ασφάλισης υγείας.
Σύμφωνα με ερωτηματολόγιο, το 59% των Ελλήνων αναγκάστηκε να μειώσει τη χρήση των υπηρεσιών υγείας μεταξύ 2011 και 2012, λόγω οικονομικών δυσχερειών  ή και εξ αιτίας εμποδίων ως προς την προσπελασιμότητα. Μεταξύ αυτών, το 84,2% ήταν άνεργοι και το 52,7% μισθωτοί ( δικαίωμα δύο απαντήσεων). Παράλληλα, 4 στους 10 Έλληνες δήλωσαν ότι οι νέες υγειονομικές δομές, κατέστησαν δυσχερέστερη την πρόσβαση σε φάρμακα και εξετάσεις (Τούντας 2016).
Το 2009, από τον πληθυσμό που έκανε χρήση υπηρεσιών σε νοσοκομείο το 73,4% επέλεγε δημόσιο ενώ το 2010 το ποσοστό αυτό εκτοξεύτηκε σε 94% λόγω των οικονομικών προβλημάτων του πληθυσμού, δηλαδή αύξηση 20%. Μεταξύ 2010 και 2011 η αύξηση ήταν της τάξης του 6%. Συνολικά μεταξύ 2010 και 2015 είχαμε αύξηση εισαγωγών στα νοσοκομεία κατά 28% : 2,250,000 περίπου εισαγωγές το 2015 έναντι 1,600,000 το 2010 (Κυριόπουλος 2016)
Είχαμε μείωση των ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας κατά 50% μέχρι το 2011 κύρια στα ιδιωτικά μαιευτήρια, την οδοντιατρική περίθαλψη και τις χειρουργικές επεμβάσεις σα ιδιωτικά νοσοκομεία. Μεταξύ 2010 και 2015 η χρήση υπηρεσιών υγείας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη κατακρεμνήστηκε κατά 140%.
Μετά την κρίση παρατηρείται αύξηση των ιδιωτικών δαπανών υγείας, ιδιαίτερα για φάρμακα και επισκέψεις σε γιατρούς. Η λήψη μειωμένης ιατρικής περίθαλψης, κύρια εξωνοσοκομειακής, οφείλεται πρωτίστως στο κόστος αλλά και λόγω αλλαγών μετά τη δημιουργία του ΕΟΠΥΥ. Σημαντικό πρόβλημα παρουσιάζει η πρόσβαση στο φάρμακο, ιδιαίτερα στους συνταξιούχους και ανέργους. 
 
ΔΑΠΑΝΕΣ ΥΓΕΙΑΣ
Μεταξύ 2005 και 2009, είχαμε αύξηση των δαπανών υγείας μεγαλύτερη από την αύξηση του ΑΕΠ της χώρας 45% έναντι 19,7% αντιστοίχως,
Οι δαπάνες υγείας διαμορφώθηκαν από 23,176δισ ευρώ το 2009, 9,76% του ΑΕΠ (69,5% δημόσιες, 30,3% ιδιωτικές) σε 14.712 δισ ευρώ το 2014 , 8,29% του ΑΕΠ (59,7% δημόσιες, 39% ιδιωτικές). Η γενική κυβέρνηση χρηματοδότησε το 28,4% της συνολικής δαπάνης 4,176 δίς ευρώ, και η κοινωνική ασφάλιση το 31,3%, 4,599 δις.  Από τις ιδιωτικές δαπάνες, η ιδιωτική ασφάλιση χρηματοδότησε το 3,6%, ενώ οι ιδιωτικές πληρωμές ήταν 35,4%, 5,202 δίσ ευρώ  πάντα το έτος 2014.
Το χαρακτηριστικό του συστήματός μας είναι η μεγάλη ιδιωτική δαπάνη υγείας με τάση αύξησης μετά το 2009 της ιδιωτικής χρηματοδότησης της νοσοκομειακής δαπάνης από 13% σε 18,7% το 2011, ενώ αντίστοιχα η δημόσια δαπάνη από 60,7% κατέρχεται στο 53,8%. Οι ιδιωτικές δαπάνες μεταξύ 2009 και 2013 παρουσιάζουν μείωση για έξωνοσοκομειακη φροντίδα. Το βάρος των δαπανών των νοικοκυριών για την υγεία μετατοπίστηκε στην περίοδο της κρίσης για κάλυψη φαρμάκων και νοσοκομειακής περίθαλψης. Όμως, μεταξύ του 2009 και 2014, ο μέσος όρος μηνιαίας δαπάνης ανά νοικοκυριό παρουσίασε μείωση κατά 21% σε απόλυτα μεγέθη.
 Για το έτος 2011, για την έξωνοσοκομειακη περίθαλψη έχουμε ως πηγή χρηματοδότησης την κεντρική κυβέρνηση κατά 9,3%, την κοινωνική ασφάλιση κατά 28,6% τα νοικοκυριά κατά 62,1%. (Τούντας, 2016)
Η μείωση της εξωνοσοκομειακής δαπάνης μεταξύ 2009 και 2012 είναι της τάξης του 44%. Σύμφωνα με το Euro Health Consumer Index 2015, η κατά κεφαλή δαπάνη υγείας στη χώρα μας βρίσκεται, σε απόλυτους αριθμούς, σε μία ενδιάμεση θέση (2,500 $ το 2013 από 3000$ το 2009) αλλά, όταν προσαρμόσουμε τις δαπάνες αυτές στις οικονομικές δυνατότητες της χώρας, τότε η Ελλάδα καταλαμβάνει την τελευταία θέση από 35 χώρες της ΕΕ.
Η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη παρουσίασε ραγδαία αύξηση από 1,278 δισ ευρώ το 2000 ανήλθε στα 5,108 δισ το 2009 και μειώθηκε ραγδαία στα 2 δισ το 2015. Σύμφωνα με τον ΕΗCI,η κατά κεφαλή πωλήσεις φαρμάκων το 2012 παραμένουν υψηλές κατέχοντας την τρίτη θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Το ίδιο και το 2013, η φαρμακευτική δαπάνη παραμένει υψηλή σε σύγκριση με τις άλλες χώρες του ΟΟΣΑ λόγω της μεγαλύτερης πτώσης του ΑΕΠ αλλά και λόγω της υψηλής τιμής των γεννοσήμων και των off patent φαρμάκων (Κυριόπουλος, 2016). Πολλώ μάλλον εάν υπολογιστούν σε μονάδες αγοραστικής δύναμης   
Η ραγδαία πτώση από 5δισ σε 2 δισ το 2015, οφείλεται κυρίως στις μειωμένες τιμές, στην υψηλή συμμετοχή των ασφαλισμένων της τάξης των 550-600 εκατ το 2015 καθώς και στα μέτρα rebate και klaw back που επιβλήθηκαν στις φαρμακευτικές εταιρείες και λιγότερο στα διαρθρωτικά μέτρα όπως η πετυχημένη ηλεκτρονική συνταγογράφιση, τα πρωτόκολλα συνταγογράφισης , η θετική λίστα.
Σε όγκο, η κατανάλωση μεταξύ 2012 και 2014 δεν μειώθηκε, αλλά αυξήθηκε στο ύψος περίπου των 60 εκ. συνταγών. Το 2013, εκτιμήθηκε ότι το 50% της επίδρασης από τη μείωση των τιμών χάθηκε λόγω της αύξησης του όγκου και της υποκατάστασης από άλλα πιο ακριβά. Το 2015 η χρήση γενοσήμων αντιπροσώπευε το 21-22% του όγκου και 22-24% των δαπανών. Για κάθε 2 παλαιά φάρμακα μόνο το ένα αντικαθίσταται από γενόσημο ενώ το δεύτερο από νεώτερο και δαπανηρότερο.
Η συμμετοχή των ασθενών στο κόστος των φαρμάκων αυξήθηκε από 12,8% τον Ιανουάριο 2012 στο 29,3% τον Ιούλιο του 2014. Το 2015, σταθεροποιήθηκε στο 25% ενώ τα εισοδήματα έχουν μειωθεί κατά 30%. Το τρέχον έτος ξεπέρασε το 30%. (Κυριόπουλος 2016)
Τα ΜΗΣΥΦΑ στην Ελλάδα είναι, σε σχέση με τις συνολικές πωλήσεις φαρμάκων εκτός νοσοκομείων, από τα χαμηλότερα στην ΕΕ, μόλις 95,9 εκ ευρώ σε αξία το 2014.
Το 2014, ο φαρμακευτικός κλάδος εξασφάλιζε 132,000 θέσεις εργασίας , 7.55 δις συνεισφορά στο ΑΕΠ, 400 εκ σε φόρους και ασφαλιστικές εισφορές και 150 εκ σε επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη. Μεταξύ του 2009 και 2013, είχαμε μείωση κατά 9600 θέσεων εργασίας.
Η οικονομική κρίση επέφερε σημαντική μείωση των πωλήσεων καθώς και των απασχολούμενων στον τομέα του φαρμάκου. Επέφερε επίσης απώλειες φορολογικών εσόδων ύψους 207εκατομμυρίων ταυτόχρονα με τη συρρίκνωση της εγχώριας παραγωγής η οποία ήταν 890εκ ευρώ. Το ισοζύγιο μειώθηκε μεταξύ 2009 και 2014. Το 2009 είχαμε εισαγωγές 4.025 εκ με εξαγωγές 971 εκ (ισοζύγιο -3054 εκ) Το 2014 είχαμε 2.698 εκ εισαγωγές με 1049 εκ εξαγωγές και ισοζύγιο -1698 εκ.(Σ.Φ.Ε.Ε 2015)
 
ΥΠΟΔΟΜΕΣ
Η χώρα μας διαθέτει 136 νοσοκομεία, 5 στρατιωτικά νοσοκομεία και 350 κέντρα υγείας. Η κάλυψη των κλινών των νοσοκομείων συνολικά αυξήθηκε μεταξύ 2009 και 2012 και φθάνει από 50-60 έως 80%, ανάλογα με την κατηγορία κατάταξης. Μικρότερη κάλυψη παρουσιάζουν τα άνω των 400 κλινών.
Η Ελλάδα το 2013, διέθετε τον υψηλότερο αριθμό ιατρών 6,3/1000 κατοίκους έναντι 3,3 του μέσου όρου των χωρών του ΟΟΣΑ, αλλά τη μικρότερη αναλογία νοσηλευτικού προσωπικού, 3,6/1000 κατοίκους (2012), έναντι 8 της ΕΕ 28)
Οι νοσηλευτικές κλίνες 4,8/1000 κατοίκους,  είναι στο μέσο όρο του ΟΟΣΑ (25) για το 2013, χωρίς μείωση από το 2000,  έναντι εμφανούς τάσεως μειώσεως σχεδόν σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες του ΟΟΣΑ
Την περίοδο 2010-2012 με τη συγχώνευση νοσοκομείων είχαμε μείωση κλινών από 33.853 σε 30,886 σύμφωνα με τον υγειονομικό χάρτη του Υπουργείου Υγείας ή από 54.012 (σύνολο δημοσίων και ιδιωτικών) σε 53.773 κλίνες.
Θετικό κρίνεται το γεγονός της ενοποίησης των ταμείων υγείας, πρόταση η οποία βρισκόταν στο δημόσιο διάλογο από το 1988 (Σκουτέλης, 1989) ,  η παραχώρηση των πολυιατρίων του ΙΚΑ στο ΠΕΔΥ και η ενοποίηση του δημοσίου συστήματος Π.Φ.Υ.
Η πυκνότητα των φαρμακείων στην Ελλάδα είναι η υψηλότερη μεταξύ των κατοίκων της ΕΕ 28, καθώς αντιστοιχούν σε 99 φαρμακεία ανά 100,000 κατοίκους έναντι 31 (έτος 2013)
 
ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Προτάσεις για την οικονομία δεν είναι στην αρμοδιότητά και στις δυνατότητες του παρόντος άρθρου ή του συγγραφέα, απλά θα ήθελα να σημειώσω ότι η παρούσα κρίση, δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά και πολιτική και κοινωνική.
Η χώρα μας δεν θα μπορέσει να ανακάμψει, εάν δεν γίνει ταυτόχρονα και μία μικρή πολιτιστική επανάσταση ενάντια στην κουλτούρα της «ήσσονος  προσπαθείας» και στον αρνητικό τρόπο που βλέπουμε το επιχειρείν.
Για να βγούμε από την κρίση χρειαζόμαστε ανάπτυξη. Για την ανάπτυξη χρειάζονται μαζικές επενδύσεις. Για να έρθουν επενδύσεις χρειάζεται πολιτική σταθερότητα και το κατάλληλο νομικό, διοικητικό, δικαστικό, φορολογικό, εργασιακό περιβάλλον. Θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι δεν υπάρχουν «ζημιοσκοπικές» επενδύσεις αλλά όλες αποσκοπούν στο κέρδος.
 
ΝΕΕΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
ΥΓΕΙΑ
Συνήθως, οι προτάσεις βελτίωσης ή αλλαγών στον τομέα υγείας ή ασφάλισης από τις διάφορες επιτροπές εργασίας ή κυρίως τα κόμματα, λαμβάνουν τη μορφή τηλεφωνικού καταλόγου, όπου η ουσία πνίγεται στις δευτερεύουσες λεπτομέρειες , οι οποίες, αν και σωστές, οδηγούν σε αναποτελεσματικότητα την μεταρρυθμιστική πρόταση.
Στον τομέα της ασφάλισης υγείας και ως εκ τούτου και της χρηματοδότησης του τομέα υγείας, η πραγματικότητα των 2-2,5 εκατ ανασφαλίστων, οι διεθνείς τάσεις, η μη απόδοση των εισφορών από τους φορείς στον ΕΟΠΥΥ, τα ελλείμματα των νοσοκομείων και η ανάγκη ελάφρυνσης των επιβαρύνσεων της εργασίας θέτει στο διάλογο την κατάργηση της ασφάλισης υγείας και την ανάληψη της χρηματοδότησης των νοσοκομείων από τη φορολογία.
Υπάρχει η πραγματικότητα των περίπου 4 δισ της συμμετοχής της ασφάλισης στην παρούσα χρηματοδότηση η οποία, σε περίοδο κρίσης δεν είναι εύκολο να ξεπεραστεί. Εάν όμως η μεταρρύθμιση συνδυαστεί με μία πολιτική ελάφρυνσης των επιχειρήσεων έντασης εργασίας , τα οφέλη στην οικονομία μέσο μακροπρόθεσμα, θα αντισταθμίσουν την κρατική επιβάρυνση. Ίσως να χρειαστεί χρηματοδότηση της τάξης των 2 δισ για τον πρώτο χρόνο (Λιαρόπουλος, 2015)
Φυσικά, η ριζική αλλαγή στην πηγή χρηματοδότησης θα πρέπει να συνδυαστεί και με αλλαγές στις τεχνικές χρηματοδότησης του όλου συστήματος καθώς και με μία πολιτιστική επανάσταση που θα κάνει το σύστημα υγείας πελατοκεντρικό και θα εξαλείψει την «κινητοποιητική» διαφθορά του.
Αξίζει τον κόπο να προσεγγίσουμε τη μελέτη μερικής κάλυψης ορισμένων υπηρεσιών κατά το γαλλικό πρότυπο ώστε το υπόλοιπο της συμμετοχής να καλύπτεται μέσω της ανάπτυξης ενός ιδιωτικού συστήματος ασφαλιστικών εταιρειών τύπου αμοιβαιότητας (mutuelles)
Η δυνατότητα να αυξηθούν οι χαμηλές δημόσιες δαπάνες από το 5% τώρα στο 6% όπως ευχόμαστε πολλοί στη βιβλιογραφία, φαίνεται δύσκολο στην παρούσα συγκυρία. Προέχει να αυξήσουμε την αποδοτικότητα και ποιότητα του συστήματος με μεγιστοποίηση του αποτελέσματος αξιοποιώντας καλύτερα τους υπάρχοντες πόρους. Μία μαζική συγχώνευση και κλείσιμο νοσοκομείων αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο μίας τέτοιας πολιτικής. Δεν έχουμε ανάγκη πάνω από 1 ή 2 στρατιωτικών νοσοκομείων ούτε πάνω από 100 πολιτικών αντίστοιχα. Η μαζική κατάργησή τους στο πλαίσιο ενός νέου οργανισμού, ανάλογα με τις ανάγκες του πληθυσμού κάθε περιφέρειας, θα συνδυαστεί με δημιουργία μονάδων χρονίως πασχόντων, μονάδων ημερήσιας νοσηλείας, θέσπιση χειρουργείων ημέρας, αλλά και λειτουργική συγχώνευση νοσοκομείων με πνεύμα συμπληρωματικότητας ειδικοτήτων. Οι δαπάνες θα κατανεμηθούν σε περιφερειακή βάση με πριμοδότηση ή penalty ανάλογα με τις δια περιφερειακές ροές. Δηλαδή συνολική αναδιάρθρωση που θα ξεφεύγει από τα Βρετανο- Σοβιετικά πλαίσια του παρόντος συστήματος.
Η διοίκηση των νοσοκομείων θα πρέπει να ξεφύγει από τους πελατειακούς ερασιτεχνισμούς του παρόντος με σύγχρονη διοίκηση σε ένα ελεγχόμενο, ανταγωνιστικό περιβάλλον μεταξύ τους (Managed competition, έννοια που εισήγαγε ο Enthoven)
Δεν έχει νόημα η δημιουργία του μονοψωνίου του ΕΟΠΥΥ εφόσον δεν υπάρχει καμία ελαστικότητα στην παροχή των υπηρεσιών από τα νοσοκομεία. Το ίδιο, τα σύγχρονα τεχνικά εργαλεία όπως η σωστή τεχνική της χρηματοδότησης μέσω των ΚΕΝ (diagnosis related groups) και ο αναγκαίος σφαιρικός προϋπολογισμός (global budjet) δεν μπορούν να αποδώσουν σε ένα περιβάλλον όπου τα νοσοκομεία δεν ανταποκρίνονται στις πιέσεις και απαιτήσεις του μονοψωνίου, δηλαδή χωρίς συνεχείς ανακατατάξεις κλινικών , κινητικότητα προσωπικού, αυξομειώσεις στην παροχή υπηρεσιών.
Τα κέντρα υγείας θα πρέπει να συνδεθούν λειτουργικά χωρίς ανταγωνισμούς με τους συμβασιούχους γιατρούς του ΕΟΠΥΥ με στόχο την αναβάθμιση των υπηρεσιών, την απρόσκοπτη προσπελασιμότητα στις υπηρεσίες προς όφελος των ασθενών
 
ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ
Το να ζητήσουμε την εξάλειψη όλων των παραγόντων (δημογραφική ανισορροπία, καταχρήσεις, διαχειριστική ανεπάρκεια, εισφοροδιαφυγή κλπ) που συντέλεσαν στην ασφαλιστική κρίση δεν αποτελούν πλέον προτάσεις σήμερα. Εξυπακούεται ότι πρέπει να γίνουν «χθες».
Ενώ το διανεμητικό σύστημα πλεονεκτεί έναντι του κεφαλαιοποιητικού, η αναξιοπιστία του κράτους στη διαχείριση των ασφαλιστικών σχέσεων, η έλλειψη σεβασμού στους ασφαλισμένους και τους κανόνες από το δημόσιο και το πολιτικό σύστημα, αναγκάζουν πολλούς μελετητές να ξανά θέσουν το πρόβλημα της εισαγωγής κεφαλαιοποιητικής διάστασης στο ασφαλιστικό σύστημα. Αυτό θα είχε νόημα από πλευράς εξασφάλισης εάν ξέφευγε από τη δημόσια εξουσία και διαχείριση. Οι υπάρχουσες όμως υποχρεώσεις τόσο στην προηγούμενη γενεά όσο και στην παρούσα των ήδη ασφαλισμένων, αποτρέπουν μία τέτοια ανατροπή.  
Μπορεί όμως να εισαχθεί μία οιονεί κεφαλαιοποιητική διάσταση υπό μορφή ατομικών λογαριασμών στο ανταποδοτικό σκέλος της σύνταξης όπως προτείνεται παρακάτω.
Το ότι οι δαπάνες συντάξεων ανήλθαν από το 13,8% στο 16,4% (βλέπε εισαγωγή) οφείλεται κατά βάση στη συρρίκνωση της οικονομίας παράλληλα με την αύξηση των συνταξιούχων. Ως εκ τούτου, καμιά «θεραπεία» του προβλήματος δεν μπορεί να επιτευχθεί εάν οι πολιτικές επίλυσης του ασφαλιστικού δεν συνδεθούν με μία πραγματική πολιτική μεγέθυνσης της οικονομίας (Γιαννίτσης,2016) επέκτασης της παραγωγικής βάσης, αλλά και αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, από τις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις που λαθροβιούν εις βάρος των εισφορών, της φορολογίας και του ΦΠΑ. Όλα αυτά, θα δώσουν ώθηση στα έσοδα της ασφάλισης μέσω της αύξησης της απασχόλησης, της αύξησης του πλούτου και των φορολογικών εσόδων.
Παράλληλα, πρέπει να επιχειρηθούν μία σειρά από «χειρουργικές επεμβάσεις» στο υπάρχον σύστημα παροχών με δύο στόχους :
Ένα να επιβαρυνθούν οι ωφεληθέντες από τις καταχρηστικές παροχές (συντάξεις ΔΕΚΟ, Τραπεζών, Δημοσίου, πρoώρως συνταξιοδοτηθέντων ). Δύο να αμβλυνθούν οι αδικίες για ασφαλισμένους που κατέβαλαν υψηλές εισφορές δια μακράν περίοδο.
Είναι ανάγκη να αποκατασταθεί «η εμπιστοσύνη και η ανταποδοτικότητα» οι οποίες είναι απαραίτητες για τη νομιμοποίηση του συστήματος. Οι πρόσφατες αντιδράσεις, κύρια από τους αυτό απασχολούμενους οφείλονται εν πολλοίς ακριβώς σε αυτή την απονομιμοποίηση και έλλειψη εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα λόγω των ανερμάτιστων παρεμβάσεων των τελευταίων χρόνων ή και των νέων προτάσεων.
Σήμερα, οι νέες γενιές αντιδρούν γιατί πληρώνουν για τις παλαιότερες. Πληρώνουν με τους χαμηλούς μισθούς, με την αυξημένη φορολογία, με την ανεργία, με αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών που μειώνουν περισσότερο το εισόδημα. Πληρώνουν την απληστία των παλαιότερων γενεών και την ανεύθυνη, κοντόφθαλμη θεώρηση του πολιτικού και συνδικαλιστικού μας συστήματος. Αντιλαμβάνονται ότι δεν έχουν καμιά προοπτική να αντλήσουν οφέλη από αυτά τα βάρη, (το colpo grosso του κυρίου Τήνιου) και επί πλέον θα αποπληρώσουν και το συσσωρευμένο χρέος.
Η προτεινόμενη νέα αρχιτεκτονική του συστήματος θα μπορούσε να περιλαμβάνει: μία εθνική βασική σύνταξη στο 67ο έτος της ηλικίας, χρηματοδοτούμενη από τη φορολογία χωρίς σύνδεση με τον ασφαλιστικό βίο και με προϋποθέσεις εισοδήματος από άλλες πηγές. Η Εθνική Βασική Σύνταξη θα είναι συνδεδεμένη με την όλη πολιτική του κατωτέρου εγγυημένου εισοδήματος το οποίο πλέον είναι μία κοινωνική αναγκαιότητα και θεσπίζεται σε όλες τις χώρες. Φυσικά το ύψος θα είναι ανάλογα με τα οικονομικά της χώρας.
Στην Εθνική Σύνταξη προστίθεται η σύνταξη που προέρχεται από τις καταβαλλόμενες εισφορές, καθαρά ανταποδοτική χωρίς ελάχιστο χρόνο ασφάλισης
Ταυτόχρονα θα πρέπει να επιχειρηθεί αναμόρφωση των κατωτέρων ορίων της σημερινής πραγματικότητας τα οποία είναι υπερτιμημένα για τουλάχιστον 3 κλάσεις, δηλαδή ομάδες ασφαλισμένων που οι καταβαλλόμενες εισφορές τους τα κατέτασσαν σε μία ασφαλιστική κλάση μέσω χαριστικών αποφάσεων του πολιτικού μας συστήματος εντάσοντο σε υψηλότερες κλάσεις με μεγαλύτερη σύνταξη χωρίς τις επιπλέον εισφορές. Με άλλα λόγια, η ηθική νομιμοποίηση επιβάλλει μειώσεις – έστω και συμβολικές- και στις χαμηλές συντάξεις.  
Η επικουρική, όπου θα υπάρχει, δεν θα πρέπει να έχει καμία σχέση με το κράτος. Θα χορηγείται από την κοινωνική ασφάλιση ή ακόμα και από εργασιακές ή ιδιωτικές ασφαλίσεις με τα ίδια φορολογικά κίνητρα όπως των δημοσίων ασφαλιστικών ταμείων. Φυσικά με πλήρη ελευθερία στη διαχείριση.
Συμπερασματικά θα πρέπει να κρατήσουμε και να θέσουμε στη συζήτηση μερικά βασικά σημεία :
  • Το μέλλον της Ασφάλισης υγείας οφείλουμε να το δούμε κάτω από το πρίσμα της νέας πραγματικότητας και ίσως θα πρέπει να επιχειρηθεί πλήρης ανατροπή – κατάργηση με τα επιχειρήματα που αναφέρθηκαν παραπάνω.
  • Η αποδοτικότητα των πάντα περιορισμένων πόρων για την υγεία δεν μπορεί να αυξηθεί εάν το πολιτικό μας σύστημα δεν επιτρέψει την πλήρη επαγγελματική – τεχνοκρατική διαχείριση των μονάδων υγείας. Τα τεχνικά εργαλεία είναι γνωστά. Η πολιτική βούληση είναι δέσμια του κομματικού-πελατειακού συστήματος.
  • Το ασφαλιστικό μας σύστημα δεν πρόκειται ποτέ να είναι βιώσιμο εάν το προσεγγίζουμε με όρους αύξησης της χρηματοδότησης και διαφοροποίησης των πηγών της, αγαπημένη αλλά λανθασμένη πρόταση της ΓΣΕΕ εδώ και δεκαετίες. Η μαζική μείωση των δαπανών είναι μία από τις απαραίτητες προϋποθέσεις ανακούφισης και απελευθέρωσης της οικονομίας. Η απελευθε-ρωμένη οικονομία, μαζί με τις άλλες προϋποθέσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω, μπορεί να μεγεθυνθεί και να ανταποδώσει τους αναγκαίους πόρους στην κοινωνική ασφάλιση. Διαφορετικά οδηγούμαστε σε πλήρη πτωχοποίηση της Ελληνικής κοινωνίας όπου θα μοιραζόμαστε, χωρίς ανισότητες, τη φτώχεια μας
Μερικοί Μαρξιστές φίλοι, διαβάζουν μόνο τις αριστερές σελίδες του ριζοσπάστη, κι όχι σοσιαλιστή, Thomas Piketty για τις διευρυμένες ανισότητες της δυτικής κοινωνίας. Παραβλέπουν ότι αυτό οφείλεται, από το 1970 και μετά, στη διεύρυνση των ανισοτήτων εντός της μισθωτής εργασίας λόγω των αυξημένων αποδοχών στον τομέα των υπηρεσιών έναντι της συρρικνούμενης βιομηχανικής παραγωγής και ονειρεύονται τη «φωτιά στον κάμπο» της νεότητάς μας. Παράλληλα, τυφλωμένοι με τον, εν μέρει υποκριτικό, Δυτικό ναρκισσισμό μας, παραβλέπουμε ότι η μεγάλη ανάπτυξη στον υπόλοιπο πλανήτη (Κίνα, Ινδίες, Βραζιλία κλπ.) οδήγησε για πρώτη φορά την πτώση του ποσοστού κάτω από τα όρια της φτώχιας: στο 9,6% το 2015 από 13% το 2012 και 29%το 1994 (ανακοίνωση Παγκόσμιας Τράπεζας 4/10/2015)
 
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Health Consumer Power house, Euro Health Consumer Index (ECHI) (2016)         2015 Report (2016/01/26) Available from: http://www.healthpowerhouse.com
OECD. (2014)  Society at a glance 2014 Highlights Greece the Crisis and its Aftermath OECD 2014 (http://www.oecd.org/greece/
Γιαννίτσης Τάσος (2016) Το Ασφαλιστικό και η Κρίση.  Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ, Αθήνα
Κυριόπουλος Γ., Αθανασάκης Κ., Παβή Ε.  (2012).  Οικονομική Κρίση και Υγεία  Εκδόσεις Καστανιώτης Αθήνα 2012
Κυριόπουλος Γ. (2016) Προσωπικές συζητήσεις
Λεβέντη Χρ. -  Ματσαγγάνης Μ.  (2016) Η Ανταποδοτικότητα των Ασφαλειών στην Ελλάδα. Ενημερωτικό Δελτίο της Ομάδας Ανάλυσης Δημόσιας Πολιτικής του ΟΠΑ 9/2016.  www.paru.gr
Λιαρόπουλος Λ. (2015) Προσωπικές συζητήσεις
Σκουτέλης, Γ. (1989).  Ενιαίος Φορέας Υγείας, Οικονομία και Υγεία, Πρακτικά Α Πανελληνίου Συνεδρίου Οικονομικών Υγείας. σελ 133-138 Κέντρο Κοινωνικών Επιστημών Υγείας Αθήνα 1989
Σκουτέλης Γ. (1990) Κοινωνικές Ασφαλίσεις: Ανάπτυξη και Κρίση. Κέντρο Κοινωνικών Επιστημών Υγείας. Αθήνα 1990
Στρατόπουλος Γ. (2016) Η Ακτινογραφία του Ασφαλιστικού www.protagon.gr  11/4/2016. 
Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (2015). Η Φαρμακευτική Αγορά στην Ελλάδα 2014: Γεγονότα και Στοιχεία Παρατηρητήριο Οικονομικών Υγείας Νοέμβριος 2015 ΙΟΒΕ
Τήνιος Π. (2016) Παιχνίδι με Σπίρτα σε Πυριτιδαποθήκη  Οικονομική Καθημερινή 31/1/2016
Τούντας Γ. & Συνεργάτες (2016).  (Πληρέστατη πηγή στοιχείων και βιβλιογραφίας) Η Υγεία των Ελλήνων στην Κρίση.  Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής, Μάρτιος 2016. σελ 209-324 & 332-336 http://www.dianeosis.org/2016/03/greek-health -proposals/
 
 
 
 
 
Τα περισσότερα στοιχεία προέρχονται από :
Σύστημα Λογαριασμών Υγείας (ΣΛΥ) μεθοδολογία ΣΛΥ 2011 (οι Πίνακες είναι διαθέσιμοι στον ιστότοπο της ΕΛΣΤΑΤ)
ΕΛΣΤΑΤ (Ελληνική Στατιστική Αρχή) http://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication
EUROSTAT Data base 2015 available from : http://www.ec.europa.eu/eurostat/data/database
Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) http://www.oecd.org/els/health-systems                                                                   http://www.oecd360.org

 

Διαβάστηκε 1119 φορές

 

Η επικαιρότητα σε όλη την Στερεά...

Μαϊ 20/2017 18.09.38

Οι λεβέντες παραιτούνται , αληθινά !

in Στερεοελλαδίτικα
Δεν έγινε δεκτή η υποβολή παραίτησης του περιφερειακού Διευθυντή εκπαίδευσης Χρήστου Δημητρίου αναφέρουν τα περισσότερα τοπικά μέσα ενημέρωσης. Τι λέτε; Κι εκείνος το δέχτηκε; (Με πόνο ψυχής). Να ήταν ο μοναδικός.... Οι παιδαγωγοί… περισσότερα...
Μαϊ 20/2017 17.33.06

1Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ Δ.Σ. ΑΜΦΙΣΣΑΣ.

in Στερεοελλαδίτικα
Το 1ο Βραβείο κέρδισαν οι μαθητές του Ειδικού Δ.Σ. Άμφισσας στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Ζωγραφικής του Προγράμματος της παιδικής HELMEPA, με θέμα «Τι όμορφος που είναι ο βυθός, θαλάσσιος κόσμος μαγικός», στον οποίο κλήθηκαν να… περισσότερα...
Μαϊ 18/2017 12.44.23

Ο Αγώνας για Κοινωνική και Πολιτική Ελευθερία στο Εικαστικό έργο του Δημήτρη Κατσικογιάννη

in Στερεοελλαδίτικα
Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του εορτασμού για την Διεθνή Ημέρα Μουσείων 2017 και την συμπλήρωση δέκα χρόνων λειτουργίας του Βυζαντινού Μουσείου Φθιώτιδας, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Φθιώτιδας και Ευρυτανίας σε συνεργασία με τον Δήμο Λαμιέων… περισσότερα...
Μαϊ 16/2017 22.48.39

Φωνή διαμαρτυρίας από τους συνταξιούχους:Μας εξαθλιώνουν,ως εδώ..

in Στερεοελλαδίτικα
Ψηλά την σημαία του αγώνα κρατάνε οι συνταξιούχοι.Τα μέτρα που ψηφίζονται μεθαύριο θα μας αφαιρέσουν και το τελευταίο κομάτι αξιοπρέπειας που κρατάμε δηλώνει στον FM-1 ο πρόεδρος των συνταξιούχων του Δημοσίου Φθιώτιδας Ζαχαρίας… περισσότερα...
Μαϊ 16/2017 21.49.37

Έφτασαν στη Λαμία οι λύκοι.Επιθέσεις σε κτηνοτρόφους στις Μεξιάτες

in Στερεοελλαδίτικα
Έντονη αγανάκτηση εξέφρασε μιλώντας στον FM-1 ο πρόεδρος των κτηνοτρόφων Φθιώτιδας Θανάσης Ασπρουλάκης για τις συνεχιζόμενες επιθέσεις λύκων στα κοπάδια των συναδέλφων του.Από την Δυτική Φθιώτιδα, το Γαρδίκι και το Πλατύστομο ως τις… περισσότερα...
Μαϊ 16/2017 17.21.36

24 ώρες χωρίς τρένο λόγω της απεργίας ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ

in Στερεοελλαδίτικα
Λόγω της 24ωρης γενικής απεργίας που έχει εξαγγείλει η Γ.Σ.Ε.Ε, την Τετάρτη 17 Μαΐου 2017 δεν θα πραγματοποιηθεί κανένα σιδηροδρομικό δρομολόγιο, από τα μεσάνυχτα της Τρίτης 16/5/2017 έως τα μεσάνυχτα της Τετάρτης 17/5/2017, σε όλο το… περισσότερα...
Μαϊ 16/2017 17.02.43

Κυκλοφοριακές αλλαγές την Τετάρτη στον ΠΑΘΕ στην Λοκρίδα

in Στερεοελλαδίτικα
Ενημέρωση από την ΝΕΑ ΟΔΟ για τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις που θα ισχύσουν την Τετάρτη 17 Μαΐου 2017 στον Αυτοκινητόδρομο Α.Θ.Ε και συγκεκριμένα στο 138ο χλμ., με σκοπό την εκτέλεση εργασιών αποξήλωσης παλαιάς γέφυρας σήμανσης. Από τις 07:00… περισσότερα...
Μαϊ 16/2017 14.14.09

Δυναμικό παρών από τους πυροσβέστες της Στερεάς στο αυριανό συλλαλητήριο των ενστόλων στην Αθήνα

in Στερεοελλαδίτικα
Κάλεσμα συμμετοχής στην αυριανή ένστολη διαμαρτυρία,στις 17:00 ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ απευθύνει μέσα από τον FM-1 ο πρόεδρος της Ένωσης Πυροσβεστικών Υπαλλήλων Στερεάς Βαγγέλης Υφαντής. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να… περισσότερα...
Μαϊ 12/2017 17.13.07

Απάνω στο χορό από τον σύλλογο Καλυβίων

in Στερεοελλαδίτικα
Το Δ.Σ. και οι χορευτές του Πολιτιστικού Συλλόγου Καλυβίων, έχουν τη χαρά να σας προσκαλέσουν στην ετήσια μουσικοχορευτική εκδήλωσή τους, που θα λάβει χώρα στο προαύλιο του 8ου Δημοτικού Σχολείου Λαμίας, στα Καλύβια,την Κυριακή 14… περισσότερα...
Μαϊ 11/2017 16.40.48

Ξεκίνησαν οι ενδοσχολικές εξετάσεις,θα ακολουθήσουν οι Πανελλήνιες

in Στερεοελλαδίτικα
Ξεκίνησαν σήμερα (11/5) οι απολυτήριες εξετάσεις της Γ’ Λυκείου και παράλληλα οι προαγωγικές εξετάσεις της Α’ και Β’ τάξης, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του Υπουργείου Παιδείας. Φέτος οι πανελλαδικές εξετάσεις έπονται των απολυτηρίων… περισσότερα...
Μαϊ 10/2017 10.27.24

Χρήματα στο Δήμο Μακρακώμης!

in Στερεοελλαδίτικα
Τον Υπουργό Εσωτερικών Πάνο Σκουρλέτη επισκέφθηκε στο γραφείο του ο Δήμαρχος Μακρακώμης Θύμιος Παπαευθυμίου . Ο δήμαρχος ενημέρωσε τον Υπουργό για τα θέματα που απασχολούν τον Δήμο Μακρακώμης, αλλά και για άλλα γενικότερα θέματα… περισσότερα...
Μαϊ 10/2017 00.11.47

Κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Σχηματάρι την Τετάρτη

in Στερεοελλαδίτικα
Από την ΝΕΑ ΟΔΟ ανακοινώνεται πως θα ισχύσει αύριο, Τετάρτη 10 Μαΐου 2017, διακοπή της κυκλοφορίας και στα δύο ρεύματα του Αυτοκινητόδρομου Αθηνών - Λαμίας στο ύψος του Σχηματαρίου,λόγω εργασιών αποξήλωσης αγωγών, μέσης και χαμηλής… περισσότερα...
Μαϊ 08/2017 22.29.37

Πέθανε στα 30 της η ηθοποιός Μαίρη Τσώνη

in Στερεοελλαδίτικα
Πέθανε σε ηλικία μόλις 30 ετών η ηθοποιός και μουσικός Μαίρη Τσώνη, η οποία έγινε γνωστή από την ταινία του Γιώργου Λάνθιμου «Ο Κυνόδοντας». Η ηθοποιός και τραγουδίστρια, βρέθηκε νεκρή κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες. Η Μαίρη… περισσότερα...
Μαϊ 05/2017 10.58.18

Ποιοί καθηγητές θα αντιπροσωπεύσουν την ΕΛΜΕ στο συνέδριο της ΟΛΜΕ...

in Στερεοελλαδίτικα
ΕΛΜΕ ΝΟΜΟΥ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΟ 18ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΛΜΕ Ψήφισαν 362 Άκυρα - Λευκά 15 Έγκυρα 347 Συνδυασμός Ανεξάρτητων Καθηγητών 146 2 42,1% Ενωτική Κίνηση 84 1 24,2% ΔΑΚΕ 70 1 20,2% Αγωνιστική… περισσότερα...

Υγεία, τεχνολογία,πολιτιστικά

Υγεία

Μαϊ 18, 2017

Το ταχίνι στη μάχη για την υγεία της καρδιάς και των αγγείων

in ΙΑΤΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Το ταχίνι είναι μια τροφή απόλυτα ενταγμένη στη Μεσογειακή διατροφή και τα τελευταία χρόνια έχει συμπεριληφθεί στα σούπερ τρόφιμα, καθώς η κατανάλωσή του αποδεδειγμένα μπορεί να συμβάλλει στην προαγωγή της υγείας και την… περισσότερα...
Μαϊ 18, 2017

Χάστε 8 κιλά σε 2 μήνες...

in ΙΑΤΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Αν το πήρατε απόφαση και είστε έτοιμοι να ξεκινήσετε δίαιτα και να απαλλαγείτε από τα λίγα ή τα πολλά κιλά που βαραίνουν το σώμα και τη διάθεσή σας, εμείς σας ετοιμάσαμε την ιδανική δίαιτα για να πετύχετε τον σκοπό σας. Όλες οι… περισσότερα...
Μαϊ 18, 2017

5 στόχοι για το καλοκαίρι...

in ΙΑΤΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Έχουμε ήδη κλείσει εισιτήρια για το αγαπημένο μας νησί, αλλά ακόμη δεν έχουμε κλείσει ραντεβού στον γυναικολόγο, ούτε στον οδοντίατρο! Ήρθε η ώρα, λοιπόν, να θέσουμε μερικούς σημαντικούς στόχους για την υγεία μας πριν βγούμε στην… περισσότερα...
Απρ 11, 2017

Προσοχή ο διαβήτης θα είναι σε λίγο η μάστιγα του αιώνα!

in ΙΑΤΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Εφιαλτικές διαστάσεις αναμένεται να πάρει, σε παγκόσμιο επίπεδο, την επόμενη εικοσαετία ο σακχαρώδης διαβήτης, καθώς σύμφωνα με επιστημονικές εκτιμήσεις 227 εκατομμύρια νέοι ασθενείς, θα προστεθούν στα 415 εκατομμύρια πάσχοντες! Στα 227… περισσότερα...
Μαρ 28, 2017

Έλληνες ερευνητές θεράπευσαν τη νόσο Πάρκινσον σε πειραματόζωα

in ΙΑΤΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Έλληνες επιστήμονες ανακάλυψαν μια ουσία με την οποία πέτυχαν να θεραπεύσουν πειραματόζωα που έπασχαν από ζωική μορφή της νόσου Πάρκινσον, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσαν στο επιστημονικό έντυπο Proceedings of the National Academy of Sciences… περισσότερα...

Πολιτιστικά

Μαϊ 18, 2017 41

Το Μουσείο Ακρόπολης γιορτάζει τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων.

Το Μουσείο Ακρόπολης γιορτάζει τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων την ερχόμενη Πέμπτη, 18…
Ιουλ 15, 2016 1813

Πού πήγε πάλι ο... Jordan;

Στην πρωτεύουσα ταξίδεψε για δύο παραστάσεις το Τμήμα Ενηλίκων του Θεατρικού…
Ιουν 07, 2016 2057

Παγκόσμια διάκριση για την Pizza Fan και την Ελλάδα

Παγκόσμια διάκριση για την Pizza Fan και την Ελλάδα! Τον Απρίλιο του 2016, στα διεθνή…
Φεβ 26, 2016 2424

Ρομποτική για μαθητές Δημοτικού

Η Περιφερειακή Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Στερεάς…

Τεχνολογία

Μαϊ 18/2017 10.13.30

Μας αφορά όλους. Τι είναι το ransomware και πως 'χτυπά'.

in ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
Παγκόσμια αναταραχή έχει προκαλέσει η γιγάντια κυβερνοεπίθεση που είναι σε εξέλιξη τις τελευταίες ώρες με στόχο δημόσιες υπηρεσίες, οργανισμούς και εταιρίες σε όλο τον κόσμο. Εν δυνάμει θύματα όμως, είμαστε όλοι και καλό είναι να… περισσότερα...
Απρ 27/2017 21.13.18

Ξεκίνησε η διανομή του Windows 10 Mobile Creators Update.

in ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
H Microsoft ανακοίνωσε την διάθεση του Windows 10 Mobile Creators Update (γνωστού και ως Windows 10 Mobile Redstone 2). Σύμφωνα με την Αμερικάνικη εταιρεία, όλοι τώρα θα μπορούν “να δημιουργούν, να μοιράζονται και να απολαμβάνουν την… περισσότερα...
Ιαν 19/2017 10.06.47

Έτσι θα βρίσκετε πλέον εύκολα πάρκιν...

in ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
Η Google συνεχίζει να αξιοποιεί με τον καλύτερο τρόπο τα δεδομένα που συγκεντρώνει από τα εκατομμύρια χρήστες της υπηρεσίας Google Maps, εμπλουτίζοντας την με περισσότερες και χρήσιμες δυνατότητες. Έτσι μετά την εμφάνιση της κίνησης… περισσότερα...
Νοε 18/2016 20.50.32

Μόνο ένα από τα τρία iPhone θα διαθέτει οθόνη OLED.

in ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
Το επόμενο έτος θα έχουμε την 10η επέτειο του iPhone. Λόγω της ειδικής αυτής περίστασης, έχουν δημοσιευτεί κατά καιρούς άρθρα και αναλύσεις και έχουν κυκλοφορήσει φήμες, ότι η εταιρεία με έδρα το Cupertino στην California,… περισσότερα...
Οκτ 22/2016 10.56.50

Το Galaxy S8 θα διαθέτει iris scanner και dual-camera setup.

in ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
Η Samsung καθησύχασε τους προμηθευτές της που επηρεάστηκαν από την αποτυχία του Galaxy Note7 και ανακοίνωσε ότι θα τους αποζημιώσει. Σύμφωνα με αναφορές από την Νότιο Κορέα, ένα μεγάλο μέρος των σχεδίων της Samsung αφορά στον εξοπλισμό… περισσότερα...